Kαι πάλι τα ελληνοτουρκικά

Οι προκλήσεις της Αγκυρας συνεχίζονται. Σε προχθεσινές δηλώσεις του ο υπουργός Αμυνας της γειτονικής μας χώρας αναφέρθηκε στο γεγονός ότι η Ελλάδα έχει εθνικό εναέριο χώρο 10 ν.μ. ενώ έχει αιγιαλίτιδα ζώνη 6 ν.μ. και ότι δεν τηρεί τους όρους της αποστρατιωτικοποίησης, όπως προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις των Συνθηκών Ειρήνης της Λωζάννης και Παρισίων του 1923 και 1947.

Και σχετικά με τη διαφορά για την αιγιαλίτιδα ζώνη, είναι αλήθεια ότι η Ελλάδα διατηρεί αυτό το παράδοξο καθεστώς να έχει διαφορετική αιγιαλίτιδα από τον εθνικό εναέριο χώρο, τη στιγμή που το Διεθνές Δίκαιο επιτάσσει την ταυτότητα του χώρου αυτού στον αέρα με τα εξωτερικά όρια της αιγιαλίτιδας. Αυτή είναι μια αμαρτία του Μεσοπολέμου, την οποία η Ελλάδα οφείλει να τροποποιήσει με την ευθυγράμμιση της αιγιαλίτιδας με τον εθνικό εναέριο χώρο της. Πάντως οφείλουμε να πούμε ότι το νέο Δίκαιο της Θάλασσας δίνει τη δυνατότητα στην Ελλάδα να επεκτείνει τα όρια της αιγιαλίτιδας στα 12 ν.μ., και συνεπώς τα 10 ν.μ. θα περιλαμβάνονταν στη νέα αιγιαλίτιδα. Αν και στις συνθήκες του Αιγαίου (μιας ημίκλειστης θάλασσας) είναι δυσχερές για κάποιον να ισχυριστεί ότι μπορεί να εφαρμοστεί το νέο καθεστώς, γιατί η πλήρης εφαρμογή του θα το μετέτρεπε σε ελληνική λίμνη - πράγμα που θα μας έφερνε σε σύγκρουση όχι μόνο με την Τουρκία, αλλά και με όλους τους χρήστες της θάλασσας αυτής -, το θεωρητικό μας δικαίωμα μας καλύπτει ως προς τα 10 ν.μ. του εθνικού εναέριου χώρου.

Αλλά εκεί που ο τούρκος υπουργός έχει αδιαμφισβήτητα άδικο είναι η κριτική που ασκεί για την επαναστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Η Ελλάδα δεσμευόταν από σχετικές διατάξεις της Λωζάννης για αποστρατιωτικοποίηση των βόρειων νησιών του Αιγαίου. Παρά τη μεταγενέστερη Συνθήκη του Montreux (1936), που επαναστρατιωτικοποιούσε τα τουρκικά νησιά του Αιγαίου, τα εν λόγω ελληνικά νησιά δεν απέκτησαν αυτό το προνόμιο. Στα Δωδεκάνησα υπήρξε πρόβλεψη αποστρατιωτικοποίησης με βάση τη Συνθήκη των Παρισίων, στην οποία η Τουρκία δεν μετείχε. Σε κάθε περίπτωση, το καθεστώς της αποστρατιωτικοποίησης είναι ένα καθεστώς που επιβάλλεται ως προσωρινό μέτρο, έως ότου οι σχέσεις των πρώην εμπολέμων αποκατασταθούν και επικρατήσει ειρήνη στην περιοχή. Οι σχέσεις των δυο κρατών έχουν περάσει από περιόδους ειρήνης και φιλίας, θα έλεγα, που δεν δικαιολογούν, εκατό περίπου χρόνια μετά, τη διατήρηση αυτού του άκρως περιοριστικού καθεστώτος, το οποίο εμποδίζει το κράτος στο να αναπτύξει στρατεύματα, σύμφωνα με τον θεμελιώδη κανόνα του Διεθνούς Δικαίου περί νόμιμης άμυνας. Ούτε η πρόσφατη ελληνοτουρκική κρίση δικαιολογεί τη συνέχιση της αποστρατιωτικοποίησης, γιατί στο μεσοδιάστημα υπήρξαν περίοδοι προσέγγισης που ουσιαστικά διέκοψαν τη λειτουργία του καθεστώτος αυτού. Και φυσικά δεν αναβιώνει με την ύπαρξη κρίσης, γιατί, όπως υπαινιχθήκαμε, συνδέεται με μια συγκεκριμένη περίοδο έντασης και δεν έχει μόνιμο χαρακτήρα.

Εν κατακλείδι, θα λέγαμε ότι η Ελλάδα έχει την υποχρέωση, ασκώντας το δικαίωμα επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης της (το οποίο είναι δικαίωμα μονομερές) να προχωρήσει σε μια λογική επέκταση και ταυτόχρονα να ευθυγραμμίσει και τον εθνικό εναέριο χώρο, πράγμα που είναι απαραίτητο και για την οριοθέτηση των δυο άλλων θαλασσίων ζωνών, της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, που αν και δεν μετρώνται από τα εξωτερικά όρια της αιγιαλίτιδας, ωστόσο τα όρια αυτά αποτελούν τα εσωτερικά όριά τους. Να αγνοήσει δε οποιεσδήποτε αιτιάσεις σχετικές με την επαναστρατιωτικοποίηση των νησιών, διότι στο σημείο αυτό η Τουρκία βρίσκεται σαφώς εν αδίκω. Οπως και στις περισσότερες διεκδικήσεις της.