Περί χρεωκοπίας της χώρας

Γιώργος Σταθάκης, Κυριακάτικη Αυγή, Δημοσιευμένο: 2009-12-13

Οι χώρες κατά την τελευταία τριακονταετία χρεωκοπούν για τρεις λόγους:

Πρώτον, όταν μονόπλευρα δηλώνουν αδυναμία να εξυπηρετήσουν το χρέος τους, όπως έκανε το Μεξικό το 1995. Η απάντηση στην περίπτωση αυτή (σχέδιο Μπαίηκερ) ήταν η υποτίμηση του νομίσματος και η μετατροπή τού χρέους τού Μεξικού σε διαπραγματεύσιμο τίτλο στο χρηματιστήριο. Οι δανειστές έχασαν το 30% της αξίας του κεφαλαίου τους, το Μεξικό συνέχισε να εξυπηρετεί μέρος του χρέους και ιδιώτες έβαζαν νέα χρήματα, για κερδοσκοπικούς σκοπούς, σʼ ένα υποτιμημένο -αλλά διαπραγματεύσιμο- χρέος.

Δεύτερον, όταν ένας διεθνής οργανισμός, που δανειοδοτεί μια χώρα, αναστείλει τη δανειοδότησή της. Αυτό έγινε με την Αργεντινή το 2001, καθώς το ΔΝΤ στήριζε με δάνεια το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα που είχε συμφωνήσει με την τότε κυβέρνηση. Οι λόγοι για τη σκληρή στάση τού ΔΝΤ είναι αδιευκρίνιστοι, αλλά η κατάρρευση της Αργεντινής ήταν το σημείο καμπής. Ακυρώθηκαν το σύνολο των προγραμμάτων που εφάρμοζε το ΔΝΤ σε πολλές χώρες -στη Λατινική Αμερική και αλλού.

Τρίτον, όταν οι ιδιώτες αποσύρουν κεφάλαια από ένα νόμισμα. Αυτό συνέβη με την Ν.Α. Ασία το 1999 και οδήγησε σε δραματική υποτίμηση των νομισμάτων στην περιοχή.

Κανένας από αυτούς τους λόγους δεν ισχύει σήμερα για την ελληνική οικονομία. Εάν η Ελλάδα ήταν εκτός ευρώ, σήμερα θα είχε δεχτεί μάλλον αξεπέραστες πιέσεις στο νόμισμά της. Αλλά το ευρώ προστατεύει μια οικονομία από απότομες κερδοσκοπικές κινήσεις γύρω από το νόμισμα. Χρεωκοπία εντός τού ευρώ είναι αδιανόητη.

Καθώς δεν τίθεται θέμα «φυγής από το ευρώ», τι συμβαίνει όταν μια χώρα οδηγεί τα οικονομικά δεδομένα σε ένα οριακό σημείο, όπου αντικειμενικά δεν μπορεί «να εξυπηρετήσει το χρέος της»; Η απάντηση είναι απλή. Επαναδιαπραγματεύεται με τους δανειστές της. Ποιοι είναι αυτοί; Η Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, οι ιδιωτικές τράπεζες και φορείς που δανείζουν το ελληνικό κράτος (αγοράζουν τα ομόλογα). Εάν βρεθούν και νέοι δανειστές (π.χ. Κίνα), ευπρόσδεκτοι είναι.

Οι δανειστές, προφανώς, επιβάλλουν όρους, προκειμένου να συνεχίζουν την αναγκαία ροή δανειακών πόρων, και οι όροι αυτοί (με δεδομένο το ευρώ) σημαίνουν προσαρμογή των πραγματικών οικονομικών μεγεθών.

Μα, τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη αφορούν πλέον, αντικειμενικά, τη δυνατότητα της οικονομίας να εξυπηρετεί το χρέος, τώρα και στο προβλέψιμο μέλλον. Και η δυνατότητα αυτή εξαρτάται από τρεις παράγοντες:

- τον ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης

- την έκταση του ιδιωτικού χρέους (των καταναλωτών), δίπλα στο δημόσιο χρέος

- την έκταση των διαρθρωτικών προβλημάτων σε σχέση με τα φορολογικά έσοδα και τη δομή των δαπανών.

Η ελληνική οικονομία είναι αντιμέτωπη με μέτρια στασιμότητα. Έχει μικρό ιδιωτικό χρέος (50% του ΑΕΠ), αλλά μεγάλο δημόσιο (120%). Έχει ένα δραματικό φορολογικό σύστημα, που επιβαρύνει το 70% των μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων και φοροαπαλάσσει το ανώτερο 30%. Τέλος, είναι αντιμέτωπη με εκρηκτικά προβλήματα στο σκέλος των δαπανών (μισθοί, συντάξεις, υγεία, άμυνα) που καθιστούν το σημερινό σύστημα μη βιώσιμο, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες μελλοντικών σεναρίων.

Το 1985-87 και το 1990-93, η αντιμετώπιση του δημοσίου ελλείμματος με προσαρμογή μισθών και κοινωνικών δαπανών οδήγησε στη αύξηση, και όχι στη μείωση, του χρέους. Η πολιτική λιτότητας της περιόδου 1995-2007 συντήρησε τα πράγματα προσδοκώντας ότι οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης θα θεραπεύσουν τα προβλήματα.

Σήμερα, δυστυχώς, ούτε η μείωση των μισθών και των δαπανών υπάρχει ως επιλογή, λόγω της ύφεσης, ούτε η συντήρηση των πραγμάτων στο όνομα του υψηλού ρυθμού ανάπτυξης. Σήμερα η λύση δείχνει μονόπλευρα προς την ανάγκη επίλυσης των μόνιμων διαρθρωτικών προβλημάτων της δημοσιονομικής δομής, του φορολογικού συστήματος, και της σύνθεσης και διαχείρισης των δημοσίων δαπανών.

Μόνο που κάτι τέτοιο, πέρα από πολιτική βούληση, θέλει χρόνο και, κυρίως, μια κατάλληλη δημόσια διοίκηση. Μια δημόσια οικονομία του «κουτουρού» και του «περίπου» καλείται να προσαρμοστεί σε αναζήτηση ή εξοικονόμηση πόρων που φθάνουν το αστρονομικό ποσό τού 20% του ΑΕΠ, ή 55 δισ. το χρόνο. Το αδιέξοδο είναι προφανές.

* Ο Γ. Σταθάκης διδάσκει Πολιτική Οικονομία στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Θέματα επικαιρότητας: 100 πρώτες ημέρες

Ελίζα Παπαδάκη

Οι επικριτές μας και εμείς

Ελίζα Παπαδάκη, 2010-01-20

Εκτός από τις Βρυξέλλες, το Πρόγραμμα Σταθερότητας να συζητηθεί...

Περισσότερα

Φώτης Κουβέλης:Το πρόγραμμα σταθερότητας καλεί σε θυσίες, καλεί να επωμιστούν βάρη οι οικονομικά ασθενέστεροι αυτού του τόπου.

2010-01-15

Ο Κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ΦΩΤΗΣ ΚΟΥΒΕΛΗΣ...

Περισσότερα

Δημήτρης Χατζησωκράτης: 100 ημέρες κατώτερες των προσδοκιών

2010-01-13

Ο Δημήτρης Χατζησωκράτης,  μιλώντας στο Κανάλι 1 του Πειραιά(εκπομπή...

Περισσότερα

Eθνικός δείπνος του Λεωνίδα Κύρκου

Νίκος Σπιτσέρης, 2010-01-13

Όταν το σπίτι σου καίγεται δεν έχεις το χρόνο να αναζητήσεις...

Περισσότερα

Τα απόνερα της διαβούλευσης

Τάσος Παππάς, 2010-01-10

Από πολλές πλευρές εκφράζεται η άποψη ότι η αντιπροσωπευτική...

Περισσότερα
Κώστας Κάρης

Με υποκρισία και πολλή σύγχυση

Κώστας Κάρης, 2010-01-03

Τα σύννεφα πυκνώνουν πάνω από τη χώρα. Το τι θα γίνει δεν...

Περισσότερα

Ποδαρικό φόβου ή ελπίδας;

Παύλος Τσίμας, 2010-01-02

Είναι σαν να κάνουμε ποδαρικό στη νέα χρονιά με ένα ερώτημα...

Περισσότερα
Ελίζα Παπαδάκη

Έτος αποφάσεων το 2010

Ελίζα Παπαδάκη, 2009-12-30

Μέσα σε κλίμα χρηματιστηριακής ευφορίας και εορταστικών...

Περισσότερα

Άρθρα/ Οικονομία-Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Τί έμαθε ο αγρότης;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-18

Ποιο είναι το πρόβλημα της αγροτικής μας οικονομίας; Αν...

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

24ωρη ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ της ΓΣΕΕ στις 17 Απριλίου

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-01-31

Η απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ το περασμένο...

Κώστας Καλλίτσης

Στην Ευρώπη, θέλουμε βιομηχανία;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-28

Πριν βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά, διαβάστε δύο σημαντικές...

Κώστας Καλλίτσης

Ελντοράντο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-14

Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει ανοδικά τινάγματα ήδη από το...

Κώστας Καλλίτσης

Κυκλοφορεί και παράγει ευφορία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-30

Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την...

Μάνος Ματσαγγάνης

Φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της πορείας της ελληνικής οικονομίας

Μάνος Ματσαγγάνης, 2023-12-30

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές...

Από πού να ξεκινήσουμε για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Γεωργία Καπλάνογλου, 2023-12-29

Η αλήθεια είναι πως μόλις αρχίζει η συζήτηση για το φορολογικό...

Κώστας Καλλίτσης

Κυριαρχία και αστάθεια

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-24

Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα...

Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Κώστας Καλλίτσης

Χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν περπατάει…

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-19

Αν δεν γίνουν μεταρρυθμίσεις τώρα, πότε άραγε θα γίνουν;...

Κώστας Καλλίτσης

Μας αρέσει η φοροδιαφυγή;

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-05

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε καταλήξει στον πόλεμο κατά της...

×
×