Απέναντι στις αγορές

Μικρότερη από όσο θέλαμε η ευρωπαϊκή προστασία

Ελίζα Παπαδάκη, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2010-04-07

Εφόσον οι υπεύθυνοι μας διαβεβαιώνουν ότι οι ανάγκες χρηματοδότησης του ελληνικού Δημοσίου έχουν καλυφθεί για τον Απρίλιο, ίσως να έχουμε μερικές ημέρες ηρεμίας για να σκεφτούμε πού βρισκόμαστε, ό,τι και αν κάνουν τα spreads. Ας πάρουμε λίγη απόσταση από τον βομβαρδισμό με πληροφορίες που τόσο γρήγορα είναι αδύνατο να σταθμιστούν και μόνο ταραχή προκαλούν. Και ας πάμε νοερά ενάμιση χρόνο πίσω, τότε που στην Ελλάδα ακόμα αγνοούσαμε τι μελλόταν να συμβεί σε εμάς ειδικά, αλλά στον πλούσιο, ανεπτυγμένο δυτικό κόσμο- στον οποίο ανήκουμε- επικρατούσε δέος μπροστά στο ενδεχόμενο ολοσχερούς κατάρρευσης της οικονομίας. Εκεί, τους τελευταίους μήνες του 2008 Αμερικανοί και Ευρωπαίοι ανακάλυπταν ξαφνικά και πάλι, ύστερα από ογδόντα χρόνια, ότι «οι αγορές μπορούσαν να αποτύχουν, να πέσουν έξω, να χρεοκοπήσουν, να προδώσουν (την εμπιστοσύνη του κόσμου)», ή όπως αλλιώς θα μετέφραζε κανείς την πολυσήμαντη αγγλική λέξη fail. Οι αγορές όχι των αγαθών βέβαια αλλά των κεφαλαίων, που γεννούν τις μεγάλες κρίσεις. Εντέλει δεν αυτορρυθμίζονταν, παραδέχθηκε συντετριμμένος ο υπέρμαχός τους Αλαν Γκρίνσπαν. Που σημαίνει επίσης ότι δεν έκαναν σωστές διαγνώσεις: λάθος εκτιμούσαν τους κινδύνους και λάθος τους κοστολογούσαν.

Δόθηκε τότε η εντύπωση ότι θα άνοιγε μια ουσιαστική συζήτηση για τον ρόλο των αγορών κεφαλαίων, για τη λειτουργία τους, τη σχέση τους με την πραγματική οικονομία της παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, για τη μεταρρύθμισή τους ώστε να μην αποσταθεροποιούν το όλο σύστημα. Λίγο προχώρησε όμως. Συνέβη το παράδοξο η επιτυχία των κυβερνήσεων στη διάσωση των τραπεζών, μέσω αυτών και της οικονομίας ολόκληρης, να παραμερίσει το ζήτημα, καθώς μοιάζει να επανέρχεται η ομαλότητα- σαν να γυρίσαμε στην προ της κρίσης κατάσταση. Επιμέρους ρυθμιστικές παρεμβάσεις έγιναν, ακολουθούν και άλλες. Αναμένεται το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να προτείνει τη δημιουργία ενός νέου Παγκόσμιου Ταμείου με πόρους των ίδιων των τραπεζών (δηλαδή να τους επιβληθεί ένας φόρος για τη χρηματοδότησή του), που θα ασφαλίζει από μελλοντικές χρεοκοπίες.

Συνολικά ωστόσο οι όροι για τις κυβερνήσεις έναντι των αγορών διαμορφώνονται τώρα δυσμενέστεροι. Τα κράτη δανείστηκαν υπέρμετρα για να στηρίξουν τον τραπεζικό τομέα πρώτα, την παραγωγή και την απασχόληση κατόπιν, σε συνθήκες βαθιάς ύφεσης. Διεύρυναν ελλείμματα, έχουν αυξήσει το χρέος τους και εξαρτώνται από τις αγορές για την αναχρηματοδότησή του. Για να το επαναφέρουν σε διατηρήσιμα επίπεδα θα απαιτηθούν συσταλτικές δημοσιονομικές πολιτικές, λιγότερες δαπάνες, περισσότεροι φόροι, γι΄ αυτό και προβλέπεται χαμηλή μεγέθυνση για αρκετά χρόνια. Τόσο χειρότερα θα γίνονται τα πράγματα όσο υψηλότερα ανεβαίνει το κόστος του δανεισμού, και τα επιτόκια τα διαμορφώνουν οι αγορές, ανάλογα με το πώς αξιολογούν σε κάθε περίπτωση τον κίνδυνο χρεοκοπίας οπότε οι πιστωτές θα έχαναν τα λεφτά τους. Μα πρόσφατα δεν είδαμε να πέφτουν έξω στις αξιολογήσεις τους, με τόσο οδυνηρά αποτελέσματα για τις κοινωνίες; Γιατί η αξιολόγηση των αγορών να διατηρείται αδιαμφισβήτητο κριτήριο για το κόστος με το οποίο θα δανείζεται μια χώρα, να επηρεάζει σε τέτοιο βαθμό το μέγεθος της ανεργίας και της φτώχειας; Αυτό το ερώτημα, δυστυχώς, δεν τίθεται στην κεντρική πολιτική συζήτηση.

Σε αυτό το διεθνές και ευρωπαϊκό κλίμα έφτασε τον περασμένο Οκτώβριο η Ελλάδα, όταν μέσα από δικούς της δρόμους είχε διογκώσει εκρηκτικά πλέον το δημόσιο έλλειμμα και το χρέος, διατηρώντας παράλληλα μεγάλο εξωτερικό έλλειμμα και χρέος, σε ύφεση ύστερα από δώδεκα χρόνια έντονης μεγέθυνσης. Οι αγορές άρχισαν να στοιχηματίζουν στο ενδεχόμενο χρεοκοπίας της χώρας, σε ντόμινο με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, μέχρι και στη διάλυση της ευρωζώνης. Επί μήνες η μικρή Ελλάδα βρέθηκε στο επίκεντρο διεθνών οικονομικών αναλύσεων, ενώ ταυτόχρονα δανειζόταν ακριβά. Ολο αυτό το διάστημα ο Πρωθυπουργός προσπάθησε να εξασφαλίσει κάλυψη από την Ευρωπαϊκή Ενωση για να συγκρατηθεί χαμηλότερα το κόστος δανεισμού, και υπήρξαν σημαντικές φωνές που τον στήριξαν. Αλλά η ιστορία έληξε στις 25 Μαρτίου. Οι επίσημες δηλώσεις άφησαν αδιάφορες τις αγορές, που δεν έβλεπαν συγκεκριμένο μηχανισμό εγγύησης. Η έκβαση δεν εκπλήσσει όποιον διάβαζε γερμανικό Τύπο, τη φρικαλέα ηθικολογία για «άσωτους αμαρτωλούς» που πρέπει τώρα «να πληρώσουν». Μένει ο πρόεδρος της ΕΚΤ Ζαν-Κλοντ Τρισέ να διαβεβαιώνει ότι η «πειστική» πολιτική της κυβέρνησης θα γίνει τελικά αντιληπτή από τις αγορές.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Οικονομία-Εργασία

Κώστας Καλλίτσης

Τί έμαθε ο αγρότης;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-18

Ποιο είναι το πρόβλημα της αγροτικής μας οικονομίας; Αν...

Κώστας Καλλίτσης

Εργασία κάτω του κόστους

Κώστας Καλλίτσης, 2024-02-11

Πόσο ισχυρή είναι στ’ αλήθεια η ελληνική οικονομία; Οσα...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

24ωρη ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΕΡΓΙΑ της ΓΣΕΕ στις 17 Απριλίου

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-01-31

Η απόφαση του Γενικού Συμβουλίου της ΓΣΕΕ το περασμένο...

Κώστας Καλλίτσης

Στην Ευρώπη, θέλουμε βιομηχανία;

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-28

Πριν βιαστείτε να απαντήσετε καταφατικά, διαβάστε δύο σημαντικές...

Κώστας Καλλίτσης

Ελντοράντο

Κώστας Καλλίτσης, 2024-01-14

Ο πληθωρισμός είχε αρχίσει ανοδικά τινάγματα ήδη από το...

Κώστας Καλλίτσης

Κυκλοφορεί και παράγει ευφορία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-30

Οι προβλέψεις των αναλυτών των διεθνών οργανισμών για την...

Μάνος Ματσαγγάνης

Φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της πορείας της ελληνικής οικονομίας

Μάνος Ματσαγγάνης, 2023-12-30

Σύμφωνα με το περιοδικό Economist, η χώρα με τις καλύτερες οικονομικές...

Από πού να ξεκινήσουμε για τη φορολογική μεταρρύθμιση

Γεωργία Καπλάνογλου, 2023-12-29

Η αλήθεια είναι πως μόλις αρχίζει η συζήτηση για το φορολογικό...

Κώστας Καλλίτσης

Κυριαρχία και αστάθεια

Κώστας Καλλίτσης, 2023-12-24

Στην προχτεσινή δημοσκόπηση της Metron Analysis υπάρχουν ορισμένα...

Κώστας Καλλίτσης

Φθηνή, φθηνότερη εργασία

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-26

Ποιο είναι ένα βασικό κριτήριο επιτυχίας μιας οικονομίας;...

Κώστας Καλλίτσης

Χωρίς μεταρρυθμίσεις δεν περπατάει…

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-19

Αν δεν γίνουν μεταρρυθμίσεις τώρα, πότε άραγε θα γίνουν;...

Κώστας Καλλίτσης

Μας αρέσει η φοροδιαφυγή;

Κώστας Καλλίτσης, 2023-11-05

Ο Κωστής Χατζηδάκης είχε καταλήξει στον πόλεμο κατά της...

×
×