Αυταπάτες αντί για λύσεις

Παύλος Τσίμας, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2014-09-27

Ηταν πρώτα η αυταπάτη του «αδιάβροχου έθνους».

Ο Καραμανλής διαβεβαίωνε, μήνες μετά την πτώση της Λίμαν, ότι η ελληνική οικονομία είναι «θωρακισμένη» και άτρωτη στα βέλη της κρίσης που συγκλόνιζε τον κόσμο. Ο Γιώργος Παπανδρέου το πίστεψε, συνέχισε να το πιστεύει, ακόμη και όταν ο ίδιος ο Καραμανλής πηδούσε από το εκλογικό παράθυρο για ν’ αποφύγει το πικρό ποτήρι, και αιχμαλώτισε τον εαυτό του στο ρητορικό σχήμα «λεφτά υπάρχουν» (κρυμμένα και αφορολόγητα, αλλά θα τα βρούμε και θα τα φορολογήσουμε), άρα δεν χρειάζονται δυσάρεστες περικοπές στη δημόσια δαπάνη. Αλλά και ο Αλέξης Τσίπρας έλεγε, λίγο πριν από το Μνημόνιο, τον Απρίλιο του 2010, ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας είναι «παραμύθι με δράκο» κι ότι «αυτό που παίζεται δεν είναι τίποτε παραπάνω από μια σχεδιασμένη κερδοσκοπική επίθεση των περίφημων δανειστών μας».

Ηταν, έπειτα, η αυταπάτη του «σύντομου διαλείμματος». Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου πίστευε ότι το Μνημόνιο θα ήταν ένας μικρός περίπατος στο δάσος της λιτότητας, θα διαρκούσε ένα - δύο χρόνια πριν βγούμε πάλι, δικαιωμένοι, στις αγορές, και το πολιτικό του κόστος θα βάραινε τους κακούς δανειστές, οι οποίοι μας υποχρεώνουν να κάνουμε πράγματα που η πολιτική «ψυχή» μας βδελύσσεται. Αλλά και ο Σαμαράς πίστευε πως η περιπέτεια θα ήταν σχετικά σύντομη και πως - γι’ αυτό - αρκούσε να ποντάρει το πολιτικό του κεφάλαιο στο αντιμνημονιακό κόκκινο του Ζαππείου και να περιμένει να εισπράξει τα κέρδη του στην επόμενη στροφή. Η συνέχεια προβάλλεται δύο χρόνια τώρα επί της οθόνης. Και αν σταθεί άτυχος με τον χρόνο των εκλογών, απειλείται και ο Τσίπρας με ανάλογη μοίρα.

Κι ήταν, τέλος, η αυταπάτη της «εθνικής λύσης στην κρίση». Δεν αναφέρομαι στις θεωρίες παρηγορίας - πως μια εύκολη, ανώδυνη και ανέξοδη λύση ήταν εφικτή αν γυρίζαμε στη δραχμή και μηδενίζαμε το χρέος διά του πληθωρισμού, αν ζητούσαμε δανεικά από τη Μόσχα ή από το Πεκίνο, αν κουρεύαμε μονομερώς το χρέος α λα Αργεντινή, αν το συμψηφίζαμε με τις πολεμικές αποζημιώσεις και το κατοχικό δάνειο των Γερμανών, αν βγάζαμε πετρέλαιο, αν τούτο ή αν εκείνο. Αναφέρομαι στη ριζωμένη πεποίθηση πως αν «πέσουν λεφτά στην αγορά», αν τονωθεί η εσωτερική ζήτηση, αν οι επιτηρητές ή οι αγορές μάς το επέτρεπαν, η ύφεση θα τελείωνε κι όλα θα γίνονταν ωραία όπως πριν.

Από τον προϋπολογισμό της κυβέρνησης Παπανδρέου τον Δεκέμβριο του 2009 ώς τα Ζάππεια του Σαμαρά και ώς τις πρόσφατες εξαγγελίες Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη, η ιδέα αυτή αναπαράγεται αδιάκοπα. Κι ας διαψεύδεται, όπως εξηγούσε πρόσφατα ο Φίλιππος Σαχινίδης, από την εμπειρία Καραμανλή το 2007-09, όταν μια πολιτική τόνωσης της εσωτερικής ζήτησης με δανεικά απέτυχε να συγκρατήσει την ύφεση και πέτυχε, αντίθετα, να γιγαντώσει το χρέος, να διευρύνει τα δημόσια ελλείμματα και να εκτινάξει το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αφού η εσωτερική ζήτηση δεν δημιούργησε τζίρο και θέσεις εργασίας σε ελληνικές επιχειρήσεις αλλά έφερε περισσότερες εισαγωγές στα ράφια των καταστημάτων.

Οι τρεις αυταπάτες με τις οποίες ζήσαμε τα τελευταία έξι χρόνια έχουν μεγάλη αντοχή στον χρόνο, διακομματική εμβέλεια κι έναν κοινό τόπο: Επιτρέπουν στους πολιτικούς που τις επικαλούνται, με τη μια ή την άλλη μορφή τους, να λένε τα εύκολα και να αποφεύγουν τα δύσκολα. Να αποφεύγουν, δηλαδή, να αναμετρηθούν με τη σκληρή αλήθεια πως το ελληνικό μοντέλο παρασιτικού καπιταλισμού και το πολυσυζητημένο παραγωγικό (ή αντιπαραγωγικό) πρότυπο δεν είναι βιώσιμο, θα είχε χρεοκοπήσει με πάταγο ήδη από το 2007 αν δεν έπαιρνε ανάσα από τα χαμηλά επιτόκια και το φθηνό χρήμα της ευρωζώνης, και χρειάζεται να αλλάξει ριζικά.

Από την άποψη αυτή, η τρίτη αυταπάτη, η μόνη που επιβιώνει αλώβητη ώς σήμερα, έχει κόκκον αληθείας, που λέγαν οι παλαιοί. Γιατί, αν η απαλλαγή από τον ζουρλομανδύα της λιτότητας, η αναπτυξιακή στροφή που χρειαζόμαστε, είναι υπόθεση ευρωπαϊκών διαστάσεων, η αλλαγή παραγωγικού προτύπου είναι όντως και αποκλειστικά εθνική υπόθεση. Μόνο που οι πολιτικές δυνάμεις, για διαφορετικούς λόγους η καθεμία, αποφεύγουν να μιλούν γι’ αυτή.

Θέματα επικαιρότητας: Οικονομική κρίση

Φίλιππος Σαχινίδης

Προοδευτικές προτάσεις για την οικονομία σε συνθήκες permcrisis

Φίλιππος Σαχινίδης, 2022-11-21

H λέξη της χρονιάς για το 2022 σύμφωνα με το λεξικό Collins είναι...

Περισσότερα
Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Η αδιέξοδη οικονομική πολιτική θα φέρει λουκέτα και ανεργία

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2021-02-02

Η πανδημία του Covid19 άλλαξε ριζικά τα δεδομένα παγκοσμίως...

Περισσότερα
Γιάννης Βούλγαρης

Τι μαθαίνουμε από την τριπλή κρίση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2020-09-12

Λίγες ήταν ευτυχώς οι φορές που η μεταπολιτευτική Ελλάδα...

Περισσότερα

Εικόνα δύσβατης πορείας

Αντώνης Παπαγιαννίδης, 2020-06-25

Είναι αλήθεια πως στην Ελληνική πραγματικότητα συχνά υπάρχει...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Από τη χαμένη 10ετία, μην πάμε στη χαμένη γενιά

Κώστας Καλλίτσης, 2020-05-10

Η καταιγίδα έχει όνομα, λέγεται ανεργία. Και θα είναι σφοδρή....

Περισσότερα
Αντώνης Λιάκος

Πλοήγηση μέσω κρίσεων

Αντώνης Λιάκος, 2020-05-03

Η τωρινή κρίση της πανδημίας, και η οικονομική που σέρνει...

Περισσότερα

Μειώστε τους φόρους στους μισθωτούς

Αντώνης Καρακούσης, 2019-10-20

Η μακρόχρονη κρίση και το πλήθος των μέτρων, μνημονιακών...

Περισσότερα
Κώστας Καλλίτσης

Τα πρωτογενή πλεονάσματα πριν και τώρα

Κώστας Καλλίτσης, 2019-04-27

Το 2016 είχαμε δεσμευτεί να πετύχουμε πρωτογενές πλεόνασμα...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

Θόδωρος Τσίκας

Το καλό κλίμα είναι θετικό, αλλά χρειάζεται και επίλυση

Θόδωρος Τσίκας, 2024-05-13

Η συνάντηση Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Άγκυρα πήγε θετικά,...

Είναι επείγουσα ανάγκη να υπερασπιστούμε την Συμφωνία των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-05

Ας κινητοποιηθούμε όλοι για να υπερασπιστούμε την Συμφωνία...

Γιάννης Βούλγαρης

Μια επέτειος για 70+ ή μια υπόμνηση;

Γιάννης Βούλγαρης, 2024-04-20

...Στις ιστορικά σημαδιακές μέρες όπως η αυριανή, επαναλαμβάνουμε...

Ο ιπτάμενος δίσκος

Παύλος Τσίμας, 2024-05-18

Τι είναι η μεταπολίτευση; Μια εορταστική στιγμή, εκείνο...

Γιατί ανεβαίνει η ακροδεξιά;

Παύλος Τσίμας, 2024-04-27

Που είναι πιθανότερο να συναντήσει κανείς μετανάστες στον...

Όχι κύριε Νετανιάχου

Όχι κύριε Νετανιάχου

2024-04-26

Ο γερουσιαστής και ακτιβιστής Μπέρνι Σάντερς, (την ώρα που...

Τα τανκς με τα γαρίφαλα

Γιώργος Καπόπουλος, 2024-04-26

Πριν από πενήντα χρόνια η Λισαβόνα μόλις ξυπνούσε και όσοι...

×
×