Κάτι λέει η Τράπεζα της Ελλάδος

Υπάρχουν δύο σημάδια που θα έπρεπε να είχαν σημάνει συναγερμό αν υπήρχε κυβερνητική έγνοια. Ένα, ότι εδώ και χρόνια, ενώ οι μισθοί και τα ημερομίσθια κατολισθαίνουν στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των 27 της ΕΕ σε όρους αγοραστικής δύναμης, πάμπολλα είδη ευρείας κατανάλωσης ήταν/είναι μονίμως ακριβότερα. Δεύτερο, ότι τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά το 2020, ο πληθωρισμός στην Ελλάδα τρέχει έως 40-50% ταχύτερα από όσο στην ΕΕ και στον ΟΟΣΑ. Ο συνδυασμός των δύο, δείχνει ότι η ελληνική οικονομία έχει ένα δικό της, ιδιαίτερο οργανικό πρόβλημα. Άρα, χρειάζεται να δούμε τί πρέπει να αλλάξει στους όρους λειτουργίας της αγοράς ώστε να μπορούν τα νοικοκυριά να καλύπτουν τις ανάγκες τους, και όχι απλά να παζαρεύουμε με αυτήν ένα σύντομο, προσωρινό (προεκλογικό;) διάλλειμα στον καλπασμό του πληθωρισμού.

Δύο επιμέρους παρατηρήσεις:

Πρώτον, οι διοικητικοί έλεγχοι που περιορίζονται μόνο στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας εφοδιασμού, στις τιμές στο ράφι, προσφέρονται για «φιλολαϊκό» θόρυβο και δημοσιότητα, αλλά δεν επιλύουν το πρόβλημα -ενίοτε δε ούτε καν το θίγουν. Παράδειγμα: Μπορείς να ελέγχεις το ποσοστό κέρδους στην λιανική, αλλά αν μέχρι την λιανική έχουν μεσολαβήσει μια ντουζίνα παρένθετες, εικονικές ή μη εταιρείες, καθεμία έστω με μικρό ποσοστό κέρδους, το ποσοστό κέρδους στη λιανική μπορεί να είναι χαμηλό αλλά το κέρδος που αθόρυβα έχει ήδη εισπραχθεί να είναι τεράστιο. Επίσης: Αν έχουν μεσολαβήσει υπερκοστολογήσεις με τις τιμές μεταφοράς των προϊόντων στο εσωτερικό μιας πολυεθνικής αλυσίδας, ενδοομιλικά, ο έλεγχος στην τιμή λιανικής καταντά εικονικός -για τα μάτια.

Δεύτερον, ενώ χρειάζεται η αλλαγή οικονομικού μοντέλου, ώστε να γίνει λιγότερο αεριτζίδικο και περισσότερο παραγωγικό, υπάρχουν πολλά που θα μπορούσαν να γίνουν σχετικά άμεσα και, αν μη τι άλλο, να είχαν ξεκινήσει προχτές, με κεντρική ιδέα την αποκατάσταση του ανταγωνισμού. Ο ΟΟΣΑ, το ΔΝΤ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΙΟΒΕ, η Τράπεζα της Ελλάδος, όλοι στις εκθέσεις τους για την ελληνική οικονομία τονίζουν ότι σε σημαντικές αγορές ο ανταγωνισμός είναι ασθενικός κι αυτό ενισχύει τον πληθωρισμό. Χρειάζεται αυστηροποίηση των ποινών για κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης και πρακτικές καρτέλ, άρση εμποδίων εισόδου σε αγορές, βελτίωση της διαφάνειας στις ενδοομιλικές χρεώσεις. Δυστυχώς, μετά από μια σύντομη αναλαμπή στις αρχές της 7ετίας, δεν υπήρξε πρόοδος σε οτιδήποτε από αυτά.

Αποτέλεσμα, να έχουμε πληθωρισμό κερδών.

Προς επίρρωση, ορισμένες διαπιστώσεις των οικονομολόγων της Τράπεζας της Ελλάδος, στην πρόσφατη Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, που πέρασαν απαρατήρητες. Για τον πληθωρισμό: Οι εγχώριες πιέσεις άρχισαν να εντείνονται το 2021 και κλιμακώθηκαν περαιτέρω το 2022 και 2023, με τη μεγαλύτερη συμβολή σε αυτές να έχουν τα κέρδη ανά μονάδα προϊόντος. Το πρώτο τρίμηνο φέτος, πάλι τα κέρδη ανά μονάδα προϊόντος ήταν ο κύριος πληθωριστικός παράγοντας. Για τα κέρδη: Το 2025 η κερδοφορία ήταν ελαφρά καλύτερη από το 2024, παρά την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος. Η δύναμη των επιχειρήσεων να ορίζουν τις τιμές ενισχύθηκε, ιδίως σε κλάδους με χαμηλό ανταγωνισμό. Για τους μισθούς: Επιβραδύνθηκε η αύξησή τους το 2025 και αυτή η επιβράδυνση συνεχίστηκε το πρώτο τρίμηνο φέτος.