Η ειρηνική αμφισβήτηση

Πάσχος Μανδαρβέλης, Η Καθημερινή της Κυριακής, Δημοσιευμένο: 2019-11-03

Από μια άποψη είναι πολύ θετικό για τη χώρα το γεγονός ότι ακούστηκαν μόνο ύβρεις για τα δέκα κορίτσια που έκαναν το χάπενινγκ στην παρέλαση της Νέας Φιλαδέλφειας. Οι συνήθεις αντιδράσεις του παρελθόντος κυμαίνονταν από το «κλείστε τες μέσα» μέχρι «κρεμάστε τες ψηλά».

Μόνο μία εφημερίδα της ήπιας Ακροδεξιάς αναρωτήθηκε: «Θα μείνουν ατιμώρητες;». Μάλλον –λόγω συμπάθειας προς τον Πούτιν– έχουν κατά νουν το δεδικασμένο της κοριτσίστικης πανκ μπάντας «Πούσι Ράιοτς», τα μέλη της οποίας πήγαν 21 μήνες φυλακή διότι έκαναν εκδήλωση διαμαρτυρίας σε καθεδρικό ναό της Μόσχας.

Υπήρξαν, βεβαίως, οι χαρακτηρισμοί του δημάρχου περί «γελοίων υποκειμένων», αλλά αυτοί περισσότερο χαρακτηρίζουν τον ίδιο. Δεν τιμούν τον ρόλο που του παραχώρησαν οι πολίτες, ούτε συνάδουν με την καλλιέργεια που έχουν οι καλλιτέχνες· είναι άλλο πράγμα η επίκριση των πράξεων ενός ατόμου και διαφορετικό οι υβριστικοί χαρακτηρισμοί προς το άτομο. Αλλά και η εξύβριση πρέπει να προστατεύεται από την ελευθερία του λόγου. Οπως έλεγε ο αείμνηστος Σταύρος Τσακυράκης, η βρισιά είναι «ακατέργαστη αξιολογική κρίση» που κάνουν οι αγράμματοι, συνήθως, άνθρωποι. Το βασικό είναι ότι η ελληνική κοινωνία μοιάζει να έχει περάσει το κατώφλι του πολιτισμού, όπως το όριζε ο Σίγκμουντ Φρόιντ: «Ο πρώτος άνθρωπος που πέταξε μια προσβολή αντί για μια πέτρα ήταν ο θεμελιωτής του πολιτισμού». Στον συμβολισμό απαντάς με λόγο –έστω κι αν είναι «ακατέργαστη αξιολογική κρίση»– και όχι με βία (πέτρα), έστω θεσμοθετημένη, όπως είναι η ποινή.

Επί της ουσίας, τώρα πρέπει να πούμε ότι η αμφισβήτηση των καθιερωμένων πρακτικών είναι χαρακτηριστικό και ίσως καθήκον των νέων. Ο κόσμος προόδευσε επειδή η μία γενιά αμφισβητούσε τις παραδοχές, τις πρακτικές, τα «ιερά και τα όσια» της προηγούμενης. Οπως επιχειρηματολογούσε ο Τζον Στιούαρτ Μιλ, αυτή η αμφισβήτηση είναι ευεργετική για τις κοινωνίες. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι αντικαθιστά τις παρωχημένες και αντιπαραγωγικές απόψεις, αλλά διά του διαλόγου που ακολουθεί ισχυροποιεί κι εκείνες που είναι χρήσιμες: «Αν οι [νέες] ιδέες που ακούγονται είναι σωστές, τότε η κοινωνία θα έχει κέρδος με το να τις ασπαστεί. Αν αυτές οι ιδέες είναι λάθος, τότε η κοινωνία πάλι θα έχει κέρδος απορρίπτοντάς τες και ισχυροποιώντας ταυτόχρονα τις δικές της σωστές πεποιθήσεις» («Περί Ελευθερίας», εκδ. Επίκουρος).

Το βασικό όμως είναι ότι αυτή η αμφισβήτηση πρέπει να γίνεται διά του λόγου, δηλαδή μόνο σε συμβολικό επίπεδο. Το δικαίωμα της αμφισβήτησης δεν είναι «ελευθέρας», ούτε στην παραβίαση δικαιωμάτων τρίτων (όπως είναι η ελεύθερη χρήση δημοσίων χώρων από καταληψίες), ούτε στην καταστροφή περιουσιών, ούτε –πολύ περισσότερο– στη φυσική βία κατά προσώπων που συμβολίζουν την «εξουσία» ή ό,τι κατεβάσει η κούτρα των αμφισβητιών. Σε μια Δημοκρατία πρέπει να επιτρέπεται η αμφισβήτηση των πάντων, αλλά τα μέσα ελέγχονται με γνώμονα τα δικαιώματα των άλλων.

Κάποτε ο Τζον Φ. Κένεντι είχε πει: «Αυτοί που κάνουν την ειρηνική επανάσταση αδύνατη, κάνουν τη βίαιη επανάσταση αναπόφευκτη». Το ίδιο ισχύει και για την αμφισβήτηση. Αυτή είναι υγιής και αναπόφευκτη· έρχεται και θα έρχεται με κάθε γενιά. Το μόνο ερώτημα είναι αν αυτή η αμφισβήτηση θα είναι εποικοδομητική με τον τρόπο που περιέγραψε ο Τζον Στιούαρτ Μιλ ή μπάχαλο με τον τρόπο που συνηθίζαμε έως τώρα. Τα κορίτσια της Νέας Φιλαδέλφειας δεν παραβίασαν δικαιώματα τρίτων. Απλώς εκφράστηκαν και καλόν είναι να κουβεντιάσουμε αυτό που είπαν...

Θέματα επικαιρότητας: Ανθρώπινα δικαιώματα

Βασίλης Τραϊφόρος

Δημοκρατία και επιστήμη

Βασίλης Τραϊφόρος, 2024-05-13

--Ο άνθρωπος στην ιστορική του διαδρομή ,περνώντας από πολλά...

Περισσότερα

Το χαλί

Μιχάλης Μητσός, 2024-04-24

Aυτοί οι μπαγάσηδες οι δικαιωματιστές παντού έχουν διεισδύσει...

Περισσότερα

Street Workers: Οι φύλακες-άγγελοι των αστέγων της Αθήνας

Τάκης Σκριβάνος, 2021-10-27

Tο street work, μια διεπιστημονική ομάδα με κοινωνικούς λειτουγούς,...

Περισσότερα
Νίκος Μουζέλης

Το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Νίκος Μουζέλης, 2021-05-22

1.Η σύγκρουση μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων θα συνεχιστεί...

Περισσότερα
Σωτήρης Βαλντέν

«Αν θυμάμαι καλά, η Ελλάδα έχει υπογράψει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων»

Σωτήρης Βαλντέν, 2021-04-24

Ενα κύμα εθνικού ναρκισσισμού σαρώνει τη χώρα μας μετά...

Περισσότερα

«Οι διακρίσεις οδηγούν αυτεπάγγελτα στη βία»

Ολίβια Γκαζαλέ, 2021-03-07

«Χρειάζεται να δομήσουμε μια μορφωμένη κοινωνία που θα...

Περισσότερα

Ποιος φοβάται τη Σοφία Μπεκατώρου;

Αγγέλικα Ψαρρά, 2021-02-22

Ζούμε άραγε μια στιγμή από εκείνες που προοιωνίζονται,...

Περισσότερα
Μαρία Ρεπούση

Πολιτικός σεξισμός και σεξουαλική βία

Μαρία Ρεπούση, 2021-02-20

Υπάρχει άραγε πολιτικός σεξισμός; Η απάντηση είναι προφανής....

Περισσότερα

Άρθρα/ Κίνηση Ιδεών

Το Είναι και το Φαίνεσθαι

Κώστας Κωστής, 2023-12-24

...Δεν έχω τίποτε εναντίον των ιδιωτικών πανεπιστημίων,...

Αυτοκίνητο που μαρσάρει μέσα στη λάσπη

Τάσος Τσακίρογλου, 2023-09-29

Ένας ακμαίος πολιτισμός αντιλαμβάνεται έγκαιρα τα προβλήματά...

Η διάκριση Δεξιάς - Αριστεράς

Θανάσης Γιαλκέτσης, 2023-07-08

Αρθρο του Μάρκο Ρεβέλι που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα...

Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Το ύφος και το βάθος

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2023-07-08

Ο Ελύτης έγραψε κάποτε ότι ο Σολωμός είναι «ένας από τους...

Ορντολιμπεραλισμός, κοινωνική οικονομία της αγοράς και σοσιαλδημοκρατία

Θεόδωρος Ν. Τσέκος, 2023-06-20

Υπάρχει τα τελευταία χρόνια διάχυτη σε κύκλους της Κεντροαριστεράς...

Αντώνης Λιάκος

Η Δικαιοσύνη και το βάρος της Ιστορίας

Αντώνης Λιάκος, 2023-06-13

Υπάρχει μια υπόθεση που έχει γαγγραινιάσει εκεί στη Θεσσαλονίκη,...

Το ήθος ως αίσθημα

Ευάγγελος Αυδίκος, 2023-06-13

Ζούμε στην εποχή της εντύπωσης. Ολα στην υπηρεσία του φευγαλέου....

Γιώργος Σιακαντάρης

Πότε αποτυγχάνουν οι δημοκρατίες;

Γιώργος Σιακαντάρης, 2023-04-26

Η συζήτηση που γίνεται στη χώρα μας από πλευράς ορισμένων...

Πράσινες, μπλε και κόκκινες γραμμές

Τάσος Παππάς, 2023-03-01

Τι χωρίζει τον ΣΥΡΙΖΑ από τη Νέα Δημοκρατία; Αβυσσος, λένε...

Συνηγορία υπέρ των διαπραγματεύσεων

Γιούργκεν Χάμπερμας, 2023-02-19

Αρθρο του κορυφαίου πολιτικού φιλοσόφου της εποχής μας...

Με δόλωμα τον φόβο, όπως πάντα

Τάσος Παππάς, 2023-01-24

Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα έχουν ανάγκη από εσωτερικούς...

Πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες

Νίκος Μαραντζίδης, 2023-01-15

Το 2018, ο Στίβεν Λεβίτσκι και ο Ντάνιελ Ζίμπλατ, καθηγητές...

×
×