Η αχίλλειος πτέρνα για τα βέλη της δεξιάς

Η δημόσια σιωπή Χρυσοχοΐδη επί μια εβδομάδα είχε τελικά αποτέλεσμα - συνεδρίασε το ΚΥΣΕΑ για να ορίσει τον Λ. Οικονόμου αρχηγό της ΕΛ.ΑΣ. Το ερώτημα είναι αν η σιωπή αυτή θα είναι και απαρχή μιας στροφής προς πιο μελετημένες και ισορροπημένες παρεμβάσεις του υπουργού με την έκδηλη αυτοπεποίθηση.

Υπάρχει ο παραδοσιακός δρόμος για την ηγεσία του υπουργείου Δημοσίας Τάξεως ή Προστασίας του πολίτη. Να ιδεολογικοποιεί (πάντα με δεξιά σχήματα για μια γενική και γενικόλογη ασφάλεια), να εξαγγέλλει δυνατά και επίμονα (τον νόμο και την τάξη) ώστε να συγκαλύπτονται οι αποτυχίες και να χρησιμοποιείται η αστυνομική βία επί δικαίων και αδίκων. Ο δρόμος αυτός στηρίζεται στην παραδοχή ότι ο ρόλος της αστυνομίας δεν μπορεί παρά να είναι ο περιορισμός - μεγαλύτερος ή μικρότερος - των δικαιωμάτων πολιτών.

Υπάρχει και ο άλλος δρόμος, ο δημοκρατικός όχι στα λόγια, αλλά στην ουσία. Η ΕΛ.ΑΣ. να είναι η δημόσια υπηρεσία που λύνει προβλήματα των πολλών, που κατεβάζει την ένταση και περιορίζει τη βία στους δρόμους και τη ζωή μας, που προστατεύει τα δικαιώματα των πολιτών με ιεράρχηση - πρώτα η ζωή και η ακεραιότητα των ανθρώπων, ύστερα η άσκηση των δικαιωμάτων τους ατομικών και συλλογικών. Η αντίληψη αυτή επιχειρεί να προωθήσει την ιδέα ότι στο πεδίο της δημοκρατικής νομιμότητας μπορεί να υπάρξει πραγματική, στη ζωή, όχι στα λόγια, εξισορρόπηση δικαιωμάτων και δημοσίου συμφέροντος.

Πού τοποθετείται η πολιτική Χρυσοχοΐδη; Οι διακηρύξεις του αντλούν και από τους δύο δρόμους. Φραστικές υπερβολές, δηλώσεις με μια κάποια “σερίφικη” νοοτροπία, προφίλ υπουργού που θέλει να βάλει να δουλέψει μια αδρανής αστυνομία με ανίκανη ηγεσία. Και συγχρόνως, διαβεβαιώσεις για σεβασμό των δικαιωμάτων, ταχεία αντίδραση για το επεισόδιο στα Εξάρχεια, μέτωπο προς τους ακροδεξιούς στον Αγ. Παντελεήμονα. Αποφασιστική στάση κατά του εμπορίου όπλων και της τρομοκρατίας, αλλά και συστηματική χρήση - ή σπατάλη; - των πόρων της ΕΛ.ΑΣ. για τον “έλεγχο” διαδηλώσεων και κινητοποιήσεων που καμία σχέση δεν έχουν με βίαια επεισόδια.

Δεύτερο χαρακτηριστικό των υπουργικών διακηρύξεων - συνθηματικών, υπογραμμίζουμε και όχι ενός συγκεκριμένου, λεπτομερειακού προγράμματος δράσης - είναι η πολιτική επένδυση σε αντιρεαλιστικούς, και όχι ουδέτερους ιδεολογικά, στόχους.

Γιατί ποιος μπορεί να δεχθεί ως ρεαλιστική προσέγγιση το σύνθημα “μηδενική ανοχή στη λαθρομετανάστευση”. Σε ποια εποχή, σε ποια μέρος του κόσμου λέγονται αυτά; Λίγες μέρες πριν σε διεθνές συνέδριο στην Αθήνα η προειδοποίηση μας ήρθε σαφής : εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων επιδιώκουν να μεταναστεύσουν κατά κύριο λόγο στις ΗΠΑ και δευτερευόντως στις κεντρικές χώρες της Ευρώπης. Είναι οι πόλεμοι και οι καταστροφές, είναι και η προσδοκία για μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά τους. Αυτή την τάση θα την ανατρέψουν οι δηλώσεις Χρυσοχοΐδη και οι “μάχες” στο Αιγαίο κατά άοπλων ανθρώπων;

Η έλλειψη ρεαλισμού δεν μας ανησυχεί μόνον γιατί η κυβέρνηση της δημοκρατίας μας θα αποδειχθεί - για μια ακόμη φορά - αναξιόπιστη. Πρωτίστως μας ανησυχεί για τις πρακτικές, κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις της. Πόσοι και πόσο θα πληρώσουν με τη ζωή τους και τη ζωή των παιδιών τους την αποτυχία των όλο και πιο αυστηρών αστυνομικών, ναυτικών και αεροπορικών μέτρων που θα παίρνονται. Η αλήθεια στα σύνορά μας δεν μπορεί να κρύβεται: παραβιάζονται θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα από τα ισχυρά μέτρα αποτροπής της εισόδου άοπλων και ακίνδυνων ανθρώπων. Τι είναι αυτή η ιστορία με το κέντρο “φιλοξενίας” στη Μυτιλήνη; Θα γκρεμίσουμε το εξαθλιωμένο για να κάνουμε καινούργια φυλακή;

Μόνον η ρεαλιστική πολιτική διαχείρισης των ροών της μεταναστευτικής πίεσης και διακρατικής κατανομής του κόστους της ροής αυτής στοχεύει σε μια εξισορρόπηση των απαιτήσεων και προσδοκιών των αυτοχθόνων και των μεταναστών. Και αυτή η πολιτική είναι δευτερευόντως αστυνομική.

Περιμένουμε ακόμη δημόσιοι πόροι να διατεθούν - στο πνεύμα περιορισμού της σπατάλης και της παραγωγικότερης αξιοποίησης τους - σε αποτελεσματικά προγράμματα δραστικού περιορισμού των θανατηφόρων οδικών ατυχημάτων. Που έχουν πολλαπλασιαστικό κοινωνικό και οικονομικό κόστος, που φορτώνουν το σύστημα υγείας με μεγάλο βάρος.

Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι σε ορισμένους, αλλά σημαντικούς, τομείς της κυβερνητικής δράσης επιχειρείται η υλοποίηση ενός μη δεξιού προγράμματος που έχει τη συμπαράσταση ευρύτατων στρωμάτων της κοινωνίας μας. Δεν υπάρχει αυτή η εικόνα στα θέματα του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, παρά τη θετική στάση σε ορισμένες καταστάσεις και περιπτώσεις. Έχει το πολιτικό περιθώριο η κυβέρνηση να αναδιοργανώσει την πολιτική της. Και δεν θα έχει δικαιολογίες όταν το υπουργείο γίνει αχίλλειος πτέρνα για τα βέλη της δεξιάς. Γιατί η διασφάλιση της δημόσιας τάξης σήμερα δεν μπορεί παρά να προκύπτει κυρίως πολιτικά και δευτερευόντως αστυνομικά.