Δημοκρατία των κινδύνων

Όλος ο πλανήτης μοιάζει να κινείται στα τυφλά

Γιάννης Πανούσης, Τα Νέα, Δημοσιευμένο: 2005-07-19

Φοβού τα λίγα λόγια / Γιατί εκείνος που μιλά ελεύθερα / Στο τέλος λέει την αλήθεια

Αντ. Μακρυδημήτρη, Μαρτυρία

H Τρομοκρατία που μας κάνει πιο φτωχούς (σε δικαιώματα, σ’ ελευθερίες και σε κοινωνική αλληλεγγύη) και η Φτώχεια που μας τρομοκρατεί (με την περιθωριοποίηση και τον αποκλεισμό ολόκληρων ομάδων του πληθυσμού) επαναφέρουν στην ημερήσια διάταξη της Ανθρωπότητας το ζήτημα της διακινδύνευσης. Όλος ο πλανήτης μοιάζει να κινείται στα τυφλά. Σε κάθε βήμα μπροστά (προόδου) αντιστοιχεί και ένα βήμα πίσω (φόβου).

H επίκληση μιας σκοπιμότητας χωρίς τελικό σκοπό, τόσο από τους κατέχοντες όσο κι από τους διεκδικούντες, δημιουργεί την εντύπωση ότι ο πόλεμος erga omnes είναι στην ουσία ένας αυτοσκοπός.

H παγκόσμια κοινωνία της διακινδύνευσης επιχειρεί ν’ αντικαταστήσει τις ταξικές διακρίσεις (κατανομή αγαθών) από τις φοβικές διαχωριστικές γραμμές (κατανομή κινδύνων) και την ταξική συνείδηση από τη συνείδηση επικινδυνότητας. H κατανομή του φόβου (πραγματικού ή κατασκευασμένου) συνιστά μια πολιτική επιλογή, αφού οι νικητές του οικονομικού παιχνιδιού εμφανίζονται ως άφοβοι, ενώ οι ηττημένοι ως έμφοβοι (αν όχι ως τρομοκρατημένοι). H αντίληψη / πρόσληψη των κινδύνων βρίσκεται σε ευθεία σχέση με την κοινωνική θέση.

Μολονότι η διακινδύνευση (ρίσκο) είναι ένα πραγματικό γεγονός ενώ ο κίνδυνος είναι κατά βάση ζήτημα κρίσης ή γνώμης, μολονότι ανεχόμαστε μεγάλους κινδύνους που προκαλούν οι κυβερνώντες τον πλανήτη, η κοινωνία της διακινδύνευσης εξατομικεύει το τρωτό των θυμάτων. Ο κίνδυνος ερμηνεύεται ως αντικειμενικό ατυχές συμβάν ή ως πεπρωμένο (για τους φτωχούς), ενώ παρουσιάζεται ως υποκειμενική λαθεμένη κίνηση (για τους πλουσίους).

Ο «αταξικός» χαρακτήρας των κινδύνων ή η διακινδύνευση ως life-style δεν μπορεί όμως να καλύψει τον κατασταλτικό προσανατολισμό των μηχανισμών διαχείρισης των κινδύνων.

Μια Νέα Ποινολογία - που ασχολείται λιγότερο με την ευθύνη και τη μεταχείριση του δράστη και περισσότερο με την ανάγνωση και την κατάταξη επικίνδυνων ομάδων -, μια Αναλογιστική Δικαιοσύνη - που ασχολείται με τον υπολογισμό των πιθανοτήτων επέλευσης της βλάβης και όχι με την άρση των αιτίων διάπραξης του εγκλήματος - φιλοδοξούν να δημιουργήσουν ένα πλέγμα κοινωνικού ελέγχου (διοικητικο-αστυνομικού τύπου) από το οποίο ουδείς «ύποπτος» δεν θα μπορεί να ξεφύγει. M’ επιλεκτικές αχρηστεύσεις των εχθρών του συστήματος, με καταχρηστικές εφαρμογές μιας μεταπειθαρχικής τεχνολογίας της εξουσίας, οι μηχανισμοί πιστεύουν ότι θα πετύχουν την πολιτική ασφάλεια.

Το κοινωνικό κράτος δεν μπορεί να καλύψει τους κινδύνους (άρα τους αναλαμβάνει η ιδιωτική ασφάλιση), το ποινικό σύστημα δεν μπορεί ν’ αντιμετωπίσει τα βάρη της κοινωνικής επανένταξης των κρατουμένων (άρα ο σώζων εαυτόν σωθήτω), η επιστήμη δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια την επικινδυνότητα του ατόμου (άρα τους «σαρώνει» αδιάκριτα η μηδενική ανοχή). M’ αυτές τις αντιλήψεις/πρακτικές νομίζουν ότι θα κάτσουν ήσυχα ή θα μπουν στη γωνιά της γης οι κολασμένοι. Μέγα λάθος.

Αν η παλινόρθωση της εννοίας του «υπόπτου» και η διεύρυνση της μηδενικής ανοχής και της κοινωνίας της επιτήρησης συνιστούν παράπλευρες απώλειες του νομικού πολιτισμού στον πόλεμο κατά των (κοινών;) κινδύνων της ανθρωπότητας, τούτο δεν σημαίνει ότι είμαστε όλοι σύμφωνοι στην (διαφαινόμενη) τάση εξασθένησης των δικαιωμάτων ή στην ποινικοποίηση του φρονήματος (ή και της μοίρας). Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι από ποιον κινδυνεύει περισσότερο η Δημοκρατία μας, αλλά το αν είναι εφικτή μια δημοκρατία των κινδύνων, όπου όλοι θ’ αποφασίζουμε για το ποιοι κίνδυνοι είναι ανεκτοί σε μια κοινωνία ελεύθερων ανθρώπων.

Θέματα επικαιρότητας: Διεθνής Τρομοκρατία

Το Πακιστάν μοιάζει με βόμβα έτοιμη να εκραγεί

David Ignatius, 2009-04-12

Το Πακιστάν θυμίζει βόμβα μολότοφ που περιμένει το σπίρτο...

Περισσότερα

Το χρονικό ενός καλά οργανωμένου μακελειού

Κάκη Μπαλλή, 2008-12-07

Δέκα νέοι άνδρες λέγεται ότι ήταν, ίσως λίγοι περισσότεροι....

Περισσότερα

Επιστροφή στη ζωή

Γιώργος Αγγελόπουλος, 2008-03-26

«Η μη βία», λέει, «είναι ο νέος μου τζιχάντ». Έξι χρόνια αφότου...

Περισσότερα

Η Αριστερά και η βία: Μια συμβολή του Φάουστο Μπερτινόττι

Στάθης Λουκάς, 2007-02-22

Το κείμενο που ακολουθεί είναι μέρος από την επεξεργασμένη...

Περισσότερα

Γίναμε άραγε κατά πέντε χρόνια σοφότεροι;

Μισέλ Ροκάρ, 2006-09-19

Η πέμπτη επέτειος των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου της...

Περισσότερα
Γιώργος Γιαννουλόπουλος

Πέντε χρόνια πολέμου κατά της τρομοκρατίας

Γιώργος Γιαννουλόπουλος, 2006-09-13

Προχθές έκλεισαν πέντε χρόνια πολέμου κατά της τρομοκρατίας....

Περισσότερα

Ο κόσμος χωρίς την 11η Σεπτεμβρίου...

Κάκη Μπαλλή, 2006-09-10

Πώς θα ήταν άραγε ο κόσμος χωρίς το σοκ της 11ης Σεπτεμβρίου;...

Περισσότερα

Tι γεννά τον φαύλο κύκλο της βίας;

Νίκος Κοτζιάς, 2006-08-19

H δημόσια συζήτηση για τις εξελίξεις στη Mέση Aνατολή και...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Δημήτρης Χατζησωκράτης

Πού και Πώς θα ΕΠΙΣΤΡΕΨΕΤΕ τους μετανάστες κ. Υπουργέ;

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2025-07-19

Μιά και «μιζάρετε» στις επιστροφές από πού προκύπτει ότι...

Θόδωρος Τσίκας

Ζητείται ωριμότητα στις σχέσεις με Λιβύη

Θόδωρος Τσίκας, 2025-07-31

Για να υπάρξει ΑΟΖ και οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας, απαιτείται...

Κώστας Καλλίτσης

Μια μεγάλη πολιτική

Κώστας Καλλίτσης, 2025-07-27

Πόσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, γιατί δεν πέφτει τις νύχτες,...

Μια ενδεκάδα «προσωπικά στοιχήματα»

Παντελής Μπουκάλας, 2025-07-22

Μετά τον ιερομόναχο Διονύσιο τον εκ Φουρνά, αγιογράφο και...

Κώστας Καλλίτσης

Μακριά από την πολιτική;

Κώστας Καλλίτσης, 2025-07-20

Τί γίνεται σε μια ευρωπαϊκή χώρα όταν υπάρχουν ενδείξεις...

Οι προτάσεις των άλλων

Πάσχος Μανδραβέλης, 2025-07-19

Το αποστομωτικό επικοινωνιακό τέχνασμα κάθε κυβέρνησης...

Κώστας Καλλίτσης

Η κούρσα των εξοπλισμών

Κώστας Καλλίτσης, 2025-07-13

Διακηρυγμένος στόχος ήταν, αρχικά, η Ευρώπη να ανταποκριθεί...

Στέργιος Καλπάκης

Ισχυρός ΣΥΡΙΖΑ για την προοδευτική αλλαγή

Στέργιος Καλπάκης, 2025-07-12

Για το στοίχημα της στενότερης διασύνδεσης των νέων με...

Κώστας Καλλίτσης

Τα γεγονότα εκδικούνται

Κώστας Καλλίτσης, 2025-07-06

Ηκοινή εμπειρία δείχνει ότι όταν χρειάζεται φως και καθαρές...

Ποιά εκεχειρία και για πόσο στη Μέση Ανατολή;

Λουκάς Τσούκαλης, 2025-06-25

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ άνοιξε τις πύλες της κολάσεως...

Στέργιος Καλπάκης

Ισχυρός ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ, καταλύτης για την προοδευτική αλλαγή

Στέργιος Καλπάκης, 2025-06-18

Οι αρνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Αριστεράς στην ειλικρινή...

Θόδωρος Τσίκας

Το αδιέξοδο με το Ιράν και η Συμφωνία του Ομπάμα

Θόδωρος Τσίκας, 2025-06-18

Το 2015 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπάρακ Ομπάμα, έφτασε μετά...

×
×