Σήμερα το πρωί μού ήρθε ένα γράμμα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, που με έβαλε σε σκέψεις. Σκέψεις περί ταυτότητος. Τι είμαι; Ποια είναι η ταυτότητά μου; Καταρχάς, είμαι άνθρωπος. Διαφέρω από τις γάτες, τους σκύλους, ακόμη και τους χιμπατζήδες. Σκέφτομαι, μπορώ και γράφω, προβληματίζομαι για τους λόγους της ύπαρξής μου. Έχω όμως και μερικές άλλες ταυτότητες: ιδεολογικές, εθνοτικές, πολιτισμικές.
Η χώρα οδεύει σε αυτοδιοικητικές εκλογές εν μέσω κρίσης και με το σχέδιο «Καλλικράτης» προ των πυλών της Βουλής. Ως αριστερά, έχουμε πρώτοι τονίσει την ανάγκη μιας ουσιαστικής δημοκρατικής διοικητικής μεταρρύθμισης, με επιτελικό κράτος, ισχυρές αιρετές περιφέρειες με εσωτερική αποκέντρωση στις νομαρχίες, μητροπολιτική αυτοδιοίκηση στα πολεοδομικά συγκροτήματα, ισχυρούς δήμους -λαμβάνοντας υπόψη τις γεωμορφολογικές ιδιαιτερότητές τους, χωρίς πληθυσμιακό τυφλοσούρτη- με αποκέντρωση στα τοπικά συμβούλια, με πόρους και αρμοδιότητες.
...Μα το θέμα είναι ότι μας δουλεύουν επειδή μπορούν να το κάνουν. Για δες προχθές. Βγαίνουν στις τηλεοράσεις και λένε πως πρέπει να πάψουμε να μιλάμε, γιατί οι πολλές κουβέντες ανεβάζουν τα σπρεντ. Και τα λένε αυτοί, που δεν χάνουν ευκαιρία να βγουν στο γυαλί και να μιλήσουν. Και μας δουλεύουν ψιλό γαζί επειδή, πράγματι, οι περισσότεροι από εμάς δεν καταλαβαίνουμε, δεν ξέρουμε από οικονομία, μάθαμε απλώς να παπαγαλίζουμε τα σπρεντ και τα σπρεντ, και δεν μπορούμε να έχουμε συνολική εικόνα αν και πόσα λάθη γίνονται.
O Κέινς έλεγε πως όταν οι οικονομολόγοι κάνουν προβλέψεις για το μέλλον, οι αστρολόγοι και τα ωροσκόπιά τους μοιάζουν ενάρετη επιστήμη. Αλλά η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να γελά με προφητείες που στο μέλλον μπορεί να αποδειχθούν αβάσιμες.
Η νοσταλγία δεν είναι καλός σύμβουλος. Ο ελεγειακός τόνος της υποκρύπτει μια επιθυμία εξωράισης του παρελθόντος, προς όφελος εκείνων που το επισκέπτονται για να μετρήσουν την απόσταση ανάμεσα στο συναρπαστικό «τότε» και το ανεπαρκές «τώρα».
Να σταματήσει η ενασχόληση των κυβερνητικών στελεχών με τις φήμες, ζήτησε ο πρωθυπουργός, ως παυσίπονο προφανώς στην όλο και αυξανόμενη πίεση που αντιμετωπίζουμε από τις διεθνείς αγορές, οι οποίες φαίνεται ότι άλλα λέμε και άλλα καταλαβαίνουν...
ΜΠΟΡΕΙ η Γερμανία να καταστρέψει την ευρωζώνη- την Οικονομική και Νομισματική Ενωση (ΟΝΕ) δηλαδή; Το ερώτημα τίθεται ολοένα πιο συχνά και έντονα και όχι μόνο από σχολιαστές του αγγλοσαξονικού χώρου. Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα ανέδειξε με τρόπο εύγλωττο και δραματικό τις ατέλειες και αδυναμίες του συστήματος της νομισματικής ενοποίησης που εγκαθίδρυσε η Ευρωπαϊκή Ενωση (Ε.Ε.) με τη συνθήκη του Μάαστριχτ.
O Μίλτον Φρίντμαν είχε κάνει λάθος για το ευρώ. Ο άνθρωπος ο οποίος μαζί με τον Κέινς επηρέασε περισσότερο την οικονομική σκέψη του 20ού αιώνα ήταν πεπεισμένος ότι δεν θα έβλεπε στη διάρκεια της ζωής του τη γέννηση αυτού του νομίσματος.
Προτείνοντας από αποχώρηση μέχρι διάλυση της Ε.Ε και της ζώνης του ευρώ, μεγάλο μέρος των δυνάμεων του ΣΥΝ / ΣΥΡΙΖΑ ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις απόψεις και τις στοχεύσεις των αμιγώς νεοφιλελεύθερων πολιτικών και οικονομικών κύκλων, καταγραφόμενο ως η κατ` ουσία δεξιά πτέρυγα του κινήματος. Και φυσικά, η μοναξιά των εργαζομένων και των ανέργων δεν καλύπτεται με την αναγέννηση του κομμουνιστικού οράματος και τον αγώνα για το σοσιαλισμό σε μια μόνο χώρα ή την επιβολή του δι` ανατροπής στο σύνολο της Ευρώπης, μπας και σωθούν τα προσχήματα.
Η πρόσφατη συνάντηση κορυφής της ΕΕ κατέληξε με έναν τυπικά ευρωπαϊκό συμβιβασμό για τη χρηματοπιστωτική κρίση της Ελλάδας, έναν συμβιβασμό που αποφεύγει τον όρο «λύση» και που κρύβεται πίσω από την ιδέα ενός «μηχανισμού».
O Λευκός Οίκος είναι πεπεισμένος ότι ένα νομοσχέδιο που θα μεταρρυθμίζει τους κανόνες ελέγχου της οικονομίας θα περάσει σύντομα από τη Γερουσία. Δεν είμαι τόσο βέβαιος, με δεδομένη την αντίθεση της ηγεσίας των Ρεπουμπλικανών σε κάθε πραγματική μεταρρύθμιση.
Τούτη την εποχή η χώρα μας λοιδορείται και κατηγορείται διεθνώς για δυο χοντρές παρανομίες. Πρώτον, διότι παραβίαζε συνθήκη που έχει κυρώσει, και δεύτερον διότι εψεύδετο για να συγκαλύψει την παραβίαση. Όταν όμως μπαίνεις στο στόχαστρο, αρχίζουν οι άλλοι να σε προσέχουν περισσότερο και να συμπληρώνουν το παζλ της «ιδιαιτερότητάς» σου.
Η σκηνοθεσία ήταν, από κάθε άποψη, εντυπωσιακή. Ξεκίνησε με μια μεγάλη αστυνομική επιχείρηση, με απαγόρευση διαδηλώσεων και πάνω από 200 προληπτικές συλλήψεις – ανάμεσά τους δύο δημοσιογράφων κι ενός stand up κωμικού.
Συνεχίστηκε με παρελάσεις, άλογα, Γενίτσαρους και Σελτζούκους σ’ ένα ολόχρυσο περιβάλλον, που έκλεψε την καρδιά του Τραμπ κι έγινε το ντεκόρ για έναν ποταμό επαίνων και ύμνων του αμερικανού προέδρου προς τον οικοδεσπότη του.
Εάν οι ΗΠΑ μπορούσαν, θα είχαν ανατρέψει το ισλαμικό καθεστώς στην Τεχεράνη και θα είχαν ενισχύσει τους αποσχιστικούς μειονοτικούς εθνικισμούς ως πολιορκητικό κριό κατά της κεντρικής κυβέρνησης.
Τα παιχνίδια για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ είναι παιχνίδια με τη φωτιά, καθώς η Τεχεράνη πιστεύει ότι εδώ και έναν χρόνο έχει στείλει σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον για την ανθεκτικότητά της σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, ο οποίος ανά πάσα στιγμή θα μπορούσε να πυροδοτήσει μια παγκόσμια ενεργειακή και οικονομική κρίση.
Υπάρχουν πολιτικές που πετυχαίνουν και πολιτικές που αποτυγχάνουν. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, στις ώριμες δημοκρατίες, προηγείται πάντα κάτι εξίσου σημαντικό: ο απολογισμός. Η αξιολόγηση των επιλογών, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τι λειτούργησε, τι όχι και γιατί.
Στην Ελλάδα, τα τελευταία έξι χρόνια φαίνεται να επικράτησε μια διαφορετική αντίληψη. Δεν είναι ότι δεν πάρθηκαν μέτρα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Το αντίθετο. Πάρθηκαν τόσο πολλά, ώστε δύσκολα θυμάται κανείς τη σειρά τους. Επιδοτήσεις ηλεκτρικού ρεύματος το 2021. Fuel Pass, Power Pass και «Καλάθι του Νοικοκυριού» το 2022.
Καθώς οι ΗΠΑ αποσύρονται από την Ευρώπη υπό τη δεύτερη κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, όχι μόνο μειώνουν τη στρατιωτική τους παρουσία και αμφισβητούν τις εγγυήσεις ασφαλείας τους, αλλά και αποποιούνται την de facto (αλλά ποτέ επίσημα δηλωμένη) ηγεσία τους στη γεωπολιτική Δύση. Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν έναν πολιτικό ηγετικό ρόλο που ασκούσαν στη Δυτική Ευρώπη από το 1945 και στην Ευρώπη συνολικά από το 1990. Το προφανές επακόλουθο είναι ότι η Ευρώπη θα μείνει μόνη της και θα πρέπει να λύσει τα γεωπολιτικά προβλήματα και προκλήσεις μόνη της.
Έχει ξεφύγει εντελώς η κατάσταση. Ο «χουλιγκανισμός» ο οποίος χαρακτήριζε πράξεις βίας που διαπράττονταν από οπαδούς ομάδων με αφορμή αγώνες έχει μετεξελιχθεί σε κάτι αποτρόπαιο: αποκομμένος από τον αθλητισμό, με προκάλυμμα τους παραδοσιακούς συνδέσμους οργανωμένων φιλάθλων, έχει αποκτήσει την ιεραρχία και λειτουργία εγκληματικής οργάνωσης. Κοινώς, μαφίας.
Πάντα τέτοιες μέρες οι πανεπιστημιακοί παθαίναμε κρίση ταυτότητας. Είχαμε διδάξει όλο το εξάμηνο ψυχή τε και σώματι κι όταν έφτανε η ώρα των εξετάσεων και της διόρθωσης των γραπτών αναρωτιόμασταν τι νόημα έχει το επάγγελμά μας. Διορθώναμε με τις ώρες σκυμμένοι πάνω απ’ τα γραπτά και βλέπαμε πόσο περιορισμένη ήταν η ανταπόκριση σε όσα είχαμε προσπαθήσει να μεταδώσουμε. Κυκλοφορούσαν και μερικά ανέκδοτα: ό,τι και να ’χει γράψει, αν βάλει τον Χίτλερ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και όχι στον Α΄, πρέπει να περάσει – χρειαζόμαστε ένα 50% επιτυχίας, τουλάχιστον…
Η πρόσφατη συνέντευξη του επικεφαλής της Anthropic, αλλά και η συμμετοχή των τριών πολύ μεγάλων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), εκτός της εταιρείας του Ιλον Μασκ, στη συνάντηση της G7, προσφέρονται για γενικότερα συμπεράσματα. Μας δείχνουν πόσο οι ηγέτες των επτά πιο αναπτυγμένων οικονομιών του πλανήτη, χωρίς την Κίνα και τη Ρωσία, αλλά και στελέχη από το εσωτερικό της πιο προηγμένης εταιρείας ΤΝ του πλανήτη, αντιλαμβάνονται ότι η ΤΝ δεν είναι πια ένα ακόμη ψηφιακό προϊόν. Είναι υποδομή ισχύος.
Νίκος Παππάς, Η Εφημερίδα των Συντακτών, 2026-06-25
Ας μιλήσουμε, λοιπόν, συγκεκριμένα. Απάντηση στο «πού θα βρεθούν ο “χώρος” και τα χρήματα» υπάρχει. Και περιγράφεται ξεκάθαρα στον Κανονισμό (Ε.Ε.) 1263/2024. Είναι κάτι που έχει επιβεβαιώσει σε παλιότερες συζητήσεις μας στη Βουλή και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Οποιος ισχυρίζεται ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες απλώς απαγορεύουν δαπάνες πέρα από συγκεκριμένο ανελαστικό και απόλυτο όριο, ψεύδεται. Αν αυτό ίσχυε, θα ήταν παραλογισμός και το τέλος της πολιτικής πρωτοβουλίας στην οικονομική πολιτική.
Με την ιστορική υπ’ αριθμ. 06/2026 απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου κρίθηκε ότι το επιτόκιο των δόσεων που οφείλουν να καταβάλλουν οι δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου Κατσέλη πρέπει να υπολογίζεται αυτοτελώς επί της μηνιαίας δόσης που ορίστηκε από το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου της οφειλής τους.
Ο πιο αχρείαστος πόλεμος (και το διπλωματικό Βατερλώ με το οποίο τελειώνει – εάν τελειώνει) έχει προκαλέσει τραυματικές γεωπολιτικές συνέπειες (πέραν των οικονομικών) τόσο στους άμεσα εμπλεκόμενους (ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιράν) όσο και την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου/Μέσης Ανατολής, στην Ευρώπη και το παγκόσμιο γεωπολιτικό σύστημα. Και βεβαίως στην Ελλάδα. Συνέπειες μεταξύ άλλων για τη θέση κρατών σε όρους ισχύος και επιρροής με θετικό ή αρνητικό πρόσημο. Κάποιες χώρες εμφανίζονται να ενισχύονται και άλλες να εξασθενούν ως αποτέλεσμα του πολέμου.
Η επιχείρηση «Επική Οργή» δεν είχε ποτέ έναν καθαρά διατυπωμένο στόχο. Κατά καιρούς ο αμερικανός πρόεδρος έχει μιλήσει για ανατροπή του καθεστώτος, για πλήρη και άνευ όρων συνθηκολόγησή του και, οπωσδήποτε, για καταστροφή των πυρηνικών δυνατοτήτων του και έλεγχο των αποθεμάτων ουρανίου που διέθετε. Ο υπουργός εξωτερικών Ρούμπιο, πιο ρεαλιστικά, είχε θέσει ως στόχο «την καταστροφή των εκτοξευτήρων βαλλιστικών πυραύλων, την καταστροφή των εργοστασίων κατασκευής τους και την καταστροφή του ναυτικού τους, ώστε να μην μπορούν να κρύβονται πίσω από αυτά για να αναπτύξουν πυρηνικό όπλο».
Είναι κουραστικό πράγμα η δημοκρατία. Είναι κουραστική για τους πολίτες που δεν μπορούν να καταλάβουν το χασομέρι της, το οποίο, όπως γράφαμε, «δεν υπάρχει για να έχουμε να λέμε. Με τη διαβούλευση όσο το δυνατόν περισσότερων φορέων και πολιτών τα νομοθετήματα βελτιώνονται, αφού λαμβάνονται υπόψη περισσότεροι παράγοντες απ’ όσους μπορεί να φανταστεί ο πιο ευφάνταστος υπουργός ή γραφειοκράτης. Οσο μεγαλύτερη είναι η διαφάνεια τόσο λιγότερες είναι οι ευκαιρίες διαφθοράς. Συνεπώς, τα οφέλη της δημοκρατίας είναι πολλαπλάσια από το κόστος του χασομεριού» (20.5.2015).
