ΗΠΑ: Στην κόψη του ξυραφιού η μεταρρύθμιση υγείας

Η ομιλία του Μπάρακ Ομπάμα για τη μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας στην έκτακτη, κοινή συνεδρίαση των δύο σωμάτων του Κογκρέσου (της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων) την Τετάρτη ήταν πράγματι σημαδιακή και ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες εκείνων που την παρακολούθησαν. Είχε πάθος, ένταση, πολλά - πολλά χειροκροτήματα από την πλευρά των Δημοκρατικών, με πρώτη - πρώτη την Χίλαρι Κλίντον, αλλά και συγκίνηση- όταν ο Ομπάμα ανέγνωσε ένα σημείωμα που ο μακαρίτης Έντουαρντ Κένεντι είχε γράψει τον Μάιο και είχε δώσει οδηγίες να του παραδοθεί μετά τον θάνατό του.

Στο σημείωμα αυτό ο γερουσιαστής τόνιζε ότι η περίθαλψη υγείας είναι "πάνω από όλα ηθικό θέμα -εκείνο που διακυβεύεται δεν είναι μόνο οι λεπτομέρειες μιας πολιτικής, αλλά θεμελιώδεις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και ο χαρακτήρας της χώρας μας".

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε αποφασιστικός -"δεν ήλθαμε εδώ μόνο για να καθαρίσουμε κρίσεις, ήλθαμε να χτίσουμε ένα μέλλον"- ήταν ωστόσο φανερός ο βαθμός δυσκολίας που θα χρειαστεί να υπερνικηθεί προκειμένου να περάσει από το σώμα η μεταρρύθμιση.

Η στάση των Ρεπουμπλικάνων ήταν αποκαλυπτική: τον χειροκρότησαν ελάχιστες φορές, κάποιοι κρατούσαν χαρτόνια που έγραφαν "what bill?" ("ποιος νόμος;"), ενώ βρέθηκε κι ένας, από τη Νότια Καρολίνα, να φωνάξει προς τον ομιλούντα πρόεδρο ότι "λέει ψέματα" -κάτι εξαιρετικά σπάνιο και αγενές, που προκάλεσε αμέσως την κατακραυγή των Δημοκρατικών.

Αργότερα βέβαια ο "ενόχος", παντελώς άγνωστος γερουσιαστής Τζο Γουίλσον ζήτησε συγγνώμη, αφού όμως είχε γνωστός σε όλη την Αμερική χάρη στην τηλεοπτική εικόνα -η "Ουάσιγκτον Ποστ" έσπευσε να του κάνει το πορτρέτο ενώ οι απανταχού Ρεπουμπλικάνοι τον έκαναν "εικόνισμα αντίστασης" στις "σοσιαλιστικές τάσεις" του Λευκού Οίκου...

Ο Γουίλσον φώναξε στον Ομπάμα ότι ψεύδεται ακριβώς τη στιγμή που ο Αμερικανός πρόεδρος απαριθμούσε τα τερατώδη ψεύδη που συστηματικά διαδίδουν στην κοινή γνώμη φιλορεπουμπλικανικά τηλεοπτικά κανάλια, μπλογκς και δημοσιογράφοι. Όπως, για παράδειγμα, ότι η κυβέρνηση θα συστήσει "επιτροπές θανάτου" που θα αποφασίζουν δήθεν για τη συνέχιση της παροχής περίθαλψης στους ηλικιωμένους ή ότι το προτεινόμενο σύστημα υγείας θα καλύψει τους "παράνομους μετανάστες".

Δεν είχε προλάβει να τελειώσει τη φράση του ο Ομπάμα και ο Γουίλσον του φώναξε: "Λες ψέματα!". "Αυτή είναι η αλήθεια", απάντησε εκτός κειμένου ο πρόεδρος. Το συμβάν πάντως είναι ενδεικτικό της γενικότερης έντασης που επικρατεί στους κόλπους των Ρεπουμπλικάνων, που επιδιώκουν να καταστήσουν την εμβληματική αυτή μεταρρύθμιση της κυβέρνησης Ομπάμα το "Βατερλώ" του και φθάνουν να κάνουν λόγο για πρόεδρο της "μίας θητείας".

Ο Αμερικανός πρόεδρος υπερασπίστηκε με πάθος τη μεταρρύθμισή του υποστηρίζοντας τη χρονική της αναγκαιότητα -"Δεν είμαι ο πρώτος πρόεδρος που ασχολείται με το θέμα, αλλά είμαι αποφασισμένος να είμαι ο τελευταίος"- και αποσαφηνίζοντας, με διδακτικό σχεδόν τρόπο, το περιεχόμενό της, προκειμένου να καθησυχάσει τους Αμερικανούς ότι δεν οδεύουν προς την κοινωνικοποίηση του συστήματος υγείας.

Ο Ομπάμα περιέγραψε έτσι τους τρεις βασικούς στόχους της μεταρρύθμισής του: παροχή "περισσότερης ασφάλειας και σταθερότητας σε όσους έχουν ασφάλιση υγείας", παροχή "ασφάλισης σε όσους δεν έχουν" και "μείωση της αύξησης του κόστους της κάλυψης υγείας για τις οικογένειές μας, τις επιχειρήσεις μας και την κυβέρνησή μας".

Κατόπιν αναφέρθηκε σε αυστηρό ύφος στις απαιτήσεις του έναντι των ασφαλιστικών εταιρειών: "Θα είναι παράνομο να αρνούνται κάλυψη λόγω προηγούμενων προβλημάτων", "θα είναι παράνομο να μην σας καλύπτουν όταν αρρωσταίνετε ή να μειώνουν τις παροχές τους όταν τις χρειάζεστε περισσότερο".

Επέμεινε παράλληλα στο "κόκκινο πανί" για ρεπουμπλικάνους και ασφαλιστικές εταιρείες, τη δημιουργία δηλαδή "δημόσιου πόλου" (public option) προκειμένου να μην μείνει κανείς ανασφάλιστος. "Γιατί στις ΗΠΑ κανείς δεν πρέπει να χρεωκοπεί γιατί αρρωσταίνει", όπως είπε χαρακτηριστικά.

Λυσσαλέες αντιδράσεις...

Ο ίδιος εμφανίστηκε αποφασισμένος έναντι των αντιδράσεων των Ρεπουμπλικάνων, που κάνουν ό,τι μπορούν για να ακυρώσουν τη μεταρρύθμιση, να προχωρήσει μια και καλή το σχέδιό του. "Πολλοί χρησιμοποίησαν τη συζήτηση στο Κογκρέσο για να προωθήσουν βραχυπρόθεσμα πολιτικά σχέδια, έστω κι αν απομακρύνουν τη χώρα από τη δυνατότητα επίλυσης μια μακροχρόνιας πρόκλησης".

"Ε, λοιπόν, ο καιρός για τους τσακωμούς τελείωσε. Ο καιρός για παιχνίδια πέρασε. Τώρα ήλθε η ώρα της δράσης". Και παρότι έκανε κάποια ανοίγματα προς τους Ρεπουμπλικάνους (κυρίως αναφορικά με μια πρόταση του αντιπάλου του στις προεδρικές εκλογές Τζον Μακ Κέιν για την ασφάλιση των πιο φτωχών έναντι καταστροφικών ιατρικών εξόδων), ο Ομπάμα δεν έδειξε τάσεις υποχωρητικότητας έναντι των πολιτικών του αντιπάλων: "Να ξέρετε ότι δεν θα χάσω χρόνο με εκείνους που υπολογίζουν ότι είναι καλύτερη πολιτική η εξουδετέρωση του σχεδίου αυτού παρά η βελτίωσή του".

Πόσο έπεισε τελικά τους Αμερικανούς ο πρόεδρός τους; Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να φανεί άμεσα, έστω κι αν κάποιες δημοσκοπήσεις έδειξαν αύξηση εκείνων που υποστηρίζουν τη μεταρρύθμιση. Τα εμπόδια όμως παραμένουν.

Ελάχιστοι Ρεπουμπλικάνοι αναμένεται να κάνουν το "μεγάλο βήμα" δίνοντας τη στήριξή τους στο κείμενο, ενώ άγνωστη είναι ακόμη η στάση των πενήντα περίπου λεγόμενων "blue dogs", κεντρώων Δημοκρατικών που δηλώνουν ότι δεν θα ψηφίσουν τη μεταρρύθμιση (αρκετοί αντιμετωπίζουν και εκλογές το 2010), εκτός κι αν... Το άνοιγμα που έκανε ο Ομπάμα αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα κάνει κάποιες παραχωρήσεις αναφορικά με την public option θα είναι αρκετό;

Δεν ήταν λοιπόν τυχαίο το γεγονός ότι η ομιλία της Τετάρτης υπερέβαινε κατά πολύ το στενό πλαίσιο του Κογκρέσου και απευθυνόταν στο σύνολο των Αμερικανών πολιτών - "είμαστε η μόνη προηγμένη δημοκρατία στη Γη -το μόνο πλούσιο έθνος- που επιτρέπει εκατομμύρια άνθρωποι να γνωρίζουν τέτοιες δυσκολίες", είπε αναφερόμενος στις περιπτώσεις που οι Αμερικανοί χάνουν την ασφάλισή τους λόγω απώλειας της εργασίας τους ή ανακαλύπτουν ότι η ιδιωτική τους ασφάλιση δεν τους καλύπτει μόνο όταν αρρωστήσουν σοβαρά.

Στόχος του Ομπάμα ήταν να ανακτήσει τον δυναμισμό και τον δεσμό που είχε δημιουργήσει με τους πολίτες αυτούς στη διάρκεια της εκπληκτικής του προεκλογικής εκστρατείας, να δείξει ότι πέρα από τα όμορφα λόγια τώρα μπορεί να τα μετατρέψει σε πράξη. Έστω κι αν έχει απέναντι του ισχυρά λόμπι και συμφέροντα -π.χ. ασφαλιστικές εταιρείες ή διάφορες ομάδες πίεσης που παρασκηνιακά χρηματοδοτούνται από τον ρεπουμπλικανικό μηχανισμό.

Κατά την προεκλογική εκστρατεία του φάνηκε ότι αποδίδει καλύτερα όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση: όπως για παράδειγμα μετά από τις δηλώσεις που είχε κάνει στο παρελθόν ο πνευματικός του, αιδεσιμότατος Τζερεμάια Ράιτ, σχετικά με τη "λευκή Αμερική". Για να απαντήσει στους επικριτές του, ο Ομπάμα, ύστερα από μερικές ασαφείς απαντήσεις, είχε τότε εκφωνήσει στη Φιλαδέλφεια μια ομιλία που οι πάντες αναγνώρισαν ως ιστορική σχετικά με το φυλετικό ζήτημα στην Αμερική, όπως η γνωστή -"Έχω ένα όνειρο"- του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ.

Ήταν άραγε αρκετή αυτή η ομιλία για να αποκτήσει νέα δυναμική η μεταρρύθμιση, ώστε να γίνει ένας ιστορικός νόμος που παρέχει επιτέλους κάλυψη σε σαράντα εκατομμύρια ανασφάλιστους Αμερικανούς; Κανείς δεν μπορεί να αποφανθεί αυτή τη στιγμή μετά βεβαιότητος.

"Δεν φοβόμαστε το μέλλον. Είμαστε εδώ για να το διαμορφώσουμε. Πιστεύω ότι μπορούμε να δράσουμε ακόμη κι όταν τα πράγματα είναι δύσκολα". Μένει τώρα να δούμε αν αυτή η πεποίθηση του Αμερικανού προέδρου θα αποδειχθεί αληθινή και θα διαψεύσει τις ρεπουμπλικανικές "Κασσάνδρες"...

e.tserezole@avgi.gr