Γηραιά και πολυεθνική

Διαμαντής Σεϊτανίδης, Ελευθεροτυπία, Δημοσιευμένο: 2004-05-02

Από χθες η Ευρώπη είναι και τυπικά «Πανευρώπη». Τα κράτη-μέλη έγιναν 25 και έτσι η Ενωση άγγιξε τα γεωγραφικά της όρια. Τώρα που οι διευρύνσεις έφτασαν στο αποκορύφωμά τους, οι ηγεσίες των κρατών-μελών, η γραφειοκρατία των Βρυξελλών και, κυρίως, οι λαοί καλούνται να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα, που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητα της Ευρώπης.



* Οταν οι πρωτεργάτες της ενοποίησης υπέγραφαν τη Συνθήκη της Ρώμης, στις 25 Μαρτίου 1957, στόχο τους είχαν να φτάσουν όσο μακρύτερα γινόταν. Τα έξι ιδρυτικά μέλη ήταν μόνο η αρχή. Η συμμετοχή σε αυτά των δυο μεγάλων και παραδοσιακά αντίπαλων δυνάμεων, της Γαλλίας και της Γερμανίας, απέδειξε ότι παλαιοί διαχωρισμοί δεν είχαν θέση στη νέα Ευρώπη.

* Η μετέπειτα προσχώρηση της Βρετανίας συμβόλιζε τη συμμετοχή όλων των μεγάλων δυνάμεων της ηπείρου στο πείραμα της ενοποίησης.

* Η είσοδος της Ελλάδας αποκατέστησε τη συμμετοχή χωρών που καθόρισαν την πολιτισμική παράδοση της Ευρώπης, όπως συνέβη και με την προσχώρηση των Σκανδιναβών.

* Η μεγάλη διεύρυνση που είναι πραγματικότητα από χθες έκλεισε και τον ιστορικό κύκλο της ψυχροπολεμικής διαίρεσης της Ευρώπης. Η δρομολόγηση, τέλος, της ένταξης της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και αργότερα της Κροατίας, αποκαθιστά τη συμμετοχή μεγάλου μέρους της Βαλκανικής.

Οι αλλεπάλληλες διευρύνσεις, βέβαια, δεν έγιναν αποκλειστικά και μόνο διότι όλοι οι ηγέτες των χωρών της ηπείρου ξαφνικά έγιναν θιασώτες της μεγάλης ευρωπαϊκής ιδέας.

Απλώς, το πείραμα πήγαινε καλά και η προοπτική συμμετοχής νέων χωρών γινόταν για τους «μέσα» αιτία διεύρυνσης της επιρροής τους και για τους «έξω» μοχλός μεγάλης οικονομικής ανάπτυξης. Γι’ αυτό το λόγο η μεγάλη συζήτηση στο εσωτερικό της Ευρώπης τη δεκαετία του ’90, αν δηλαδή τότε θα δινόταν το κύριο βάρος στη διεύρυνση της Ευρώπης ή στην εμβάθυνση των θεσμών της (όπως πρότεινε και η Ελλάδα) λύθηκε υπέρ της διεύρυνσης.

- Πόσους χωράει ακόμα η Ευρώπη; Οι παλαιότερες νύξεις για συμμετοχή της Τουρκίας, του Ισραήλ, χωρών του Μαγκρέμπ (Μαρόκο, Τυνησία) ή ακόμα και της Ρωσίας, μπορούν να πραγματοποιηθούν;

- Κι ακόμα: Γιατί οι Κούρδοι της νοτιοανατολικής Τουρκίας μπορούν να θεωρούνται Ευρωπαίοι, αλλά οι Κούρδοι κάτοικοι του βόρειου Ιράκ όχι;

- Γιατί οι πολίτες της Ρωσίας εντεύθεν των Ουραλίων λογίζονται Ευρωπαίοι, αλλά οι Ρώσοι πέραν των Ουραλίων όχι;

- Οι κάτοικοι της μιας πλευράς του Γιβραλτάρ με ποια λογική έχουν τα δικαιώματα του ευρωπαίου πολίτη, και της άλλης δεν τα έχουν;

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται ενώπιον της αποσαφήνισης της ταυτότητάς της: Αν το πείραμα είναι «ευρωπαϊκό» με τη γεωγραφική έννοια του όρου, τότε τα μόνα κράτη που δικαιούνται στο μέλλον να διεκδικήσουν την εισδοχή τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση, είναι η Νορβηγία, η Ελβετία, καθώς και τα κράτη της Βαλκανικής που δεν είναι σήμερα στην Ενωση.

Αν η έννοια του «ευρωπαϊκού» είναι πολιτισμική, τα πράγματα περιπλέκονται, καθώς οι σημερινές κοινωνίες είναι πολυπολιτισμικές. Αν οι διευρύνσεις συνεχίσουν να είναι ζήτημα ζωτικού χώρου, των «μεγάλων» τότε ίσως η «Ευρώπη» δεν έχει όρια...

Το πιθανότερο σενάριο για τα δυο μεγάλα «αγκάθια», τη Ρωσία και την Τουρκία, είναι αυτό της «ειδικής σχέσης» με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Είναι προφανές ότι ούτε τις δεκάδες εκατ. τούρκων εργατών μπορεί να αντέξει η Ενωση, ούτε μια Ρωσία που απλώνεται από την Κεντρική Ευρώπη μέχρι την Απω Ανατολή.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, δεν είναι η μελλοντική φυσιογνωμία της Ευρώπης, αλλά το ποιος θα αποφασίσει γι’ αυτήν. Αν οι λαοί της πάρουν τις τύχες της στα χέρια τους, ίσως το αποτέλεσμα είναι το πείραμα να σταματήσει στα όρια της γηραιάς ηπείρου.

Αν όμως αποφασίσουν οι ηγέτες των κρατών- μελών, όπως έγινε με τις διατάξεις του σχεδίου ευρωπαϊκού συντάγματος, τότε το αποτέλεσμα δεν είναι εύκολο να προδιαγραφεί. Ούτε το μέλλον της Ευρώπης...

Θέματα επικαιρότητας: Η Ευρώπη των 25

Η κρίση δεν είναι μόνο οι αριθμοί

Ρoul Νyrup Rasmussen, 2009-05-27

Τα στοιχεία για την κατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας...

Περισσότερα
Ελίζα Παπαδάκη

Η ελληνική υπερχρέωση επηρεάζει την Ευρωζώνη!

Ελίζα Παπαδάκη, 2008-12-14

"Ακούγεται κάπως αστεία η ανησυχία ότι η σταθερότητα...

Περισσότερα

Υποχωρήσεις στους ρύπους των νέων εταίρων

Χριστίνα Πουλίδου, 2008-12-14

Στις “Ιστορίες του κ. Κόινερ” του Μπρέχτ, ο κ. Κόινερ παρατήρησε...

Περισσότερα
Μιχάλης Σαμπατακάκης

Η Σύνοδος Κορυφής «ώδινεν όρος και έτεκεν μυν».

Μιχάλης Σαμπατακάκης, 2008-11-07

Μιχάλης Σαμπατακάκης, μέλος της Πολιτικής Γραμματείας...

Περισσότερα

Ο ρατσισμός σαρώνει την Ιταλία

Philippe Ridet, 2008-10-26

Κανονικά, το γεγονός δεν θα έπρεπε να έχει ξεπεράσει τα...

Περισσότερα
Ελίζα Παπαδάκη

Το δεύτερο βήμα της Ευρώπης

Ελίζα Παπαδάκη, 2008-10-23

Με τις αποφάσεις των 15 ηγετών της ευρωζώνης στις 12 Οκτωβρίου,...

Περισσότερα
Σωτήρης Βαλντέν

Χρειαζόμαστε περισσότερη Ευρώπη

Σωτήρης Βαλντέν, 2008-06-15

Oχι, δεν αναπολώ την «Ευρώπη των 15». Το να αναπολείς το παρελθόν...

Περισσότερα
Δημήτρης Χατζησωκράτης

Ακόμη μια φορά το Μάαστριχτ μπροστά μας.

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2008-05-04

Το 1992 ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ψήφισε, κριτικά, ΥΠΕΡ της επικύρωσης...

Περισσότερα

Άρθρα/ Πολιτική

Στέργιος Καλπάκης

Η Γαλλία τρομάζει ήδη Μητσοτάκη και συμφέροντα

Στέργιος Καλπάκης, 2024-07-09

Ανησυχούν: Αυτό που έγινε για να αποτραπεί η νίκη της Ακροδεξιάς...

Η απόλυτη ανατροπή στη Γαλλία

2024-07-08

Μια τεράστια ανακούφιση του Γαλλικού λαού και της προοδευτικής...

Θόδωρος Τσίκας

”Οι Γάλλοι στον πρώτο γύρο τιμωρούν. Στο δεύτερο επιλέγουν”

Θόδωρος Τσίκας, 2024-07-08

Δεν είναι βέβαιο αν ο πρώτος σοσιαλιστής Πρόεδρος της Γαλλίας,...

Δημήτρης Χατζησωκράτης

Όλοι/ες είμαστε σήμερα του Νέου Λαϊκού Μετώπου(NFP)

Δημήτρης Χατζησωκράτης, 2024-07-06

Δεν αρκεί όμως να δηλώνουμε τη στήριξή στο NFP και να μην...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Για μία μεγάλη Κεντροαριστερά με ανανέωση

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-06-28

H ΝΔ μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο διακυβέρνησης έχασε...

ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

2024-06-24

.Επειδή οι καιροί ου μενετοί, αποφασίσαμε να απευθύνουμε...

Χάρης Τσιόκας

Πώς και γιατί πρέπει τώρα μαζί…

Χάρης Τσιόκας, 2024-06-23

...Ο κατακερματισμος του προοδευτικού χώρου ,οι άγονοι και...

Εγκλήματα διαρκείας στη Ράφα

2024-05-29

Τραγικό λάθος ο κυριακάτικος βομβαρδισμόςκαταυλισμού...

Σωτήρης Βαλντέν

Η Βόρεια Μακεδονία και τα όρια της πολιτικής της ισχύος

Σωτήρης Βαλντέν, 2024-05-26

Εν μέσω πολλαπλών διεθνών και περιφερειακών κρίσεων, μερικές...

Στέργιος Καλπάκης

Τα πολλά πρόσωπα της υποκρισίας και της ανευθυνότητας

Στέργιος Καλπάκης, 2024-05-25

Άλλοτε πολέμιοι της Συμφωνίας, σήμερα ομνύουν στην τήρησή...

Θανάσης Θεοχαρόπουλος

Ισχυρή προοδευτική λύση διακυβέρνησης απέναντι στη ΝΔ

Θανάσης Θεοχαρόπουλος, 2024-05-21

Θεωρώ ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα του προοδευτικού κόσμου...

Νίκος Κοτζιάς

H σημασία της συμφωνίας των Πρεσπών

Νίκος Κοτζιάς, 2024-05-19

Η συμφωνία των Πρεσπών έλυσε έναν γόρδιο δεσμό με θάρρος....

×
×