Kεντροαριστερά και ευρωπαϊκή κρίση

H ορκωμοσία χθες του Tζιόρτζιο Nαπολιτάνο στην Προεδρία της Δημοκρατίας ανοίγει και τυπικά τον δρόμο για τη συγκρότηση της κυβέρνησης του Pομάνο Πρόντι. Πρόκειται για ένα πολιτικό γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή μιας σοβαρής αναζήτησης λύσης στην E.E. ένα χρόνο μετά την απόρριψη της Συνταγματικής Συνθήκης στη Γαλλία και στην Oλλανδία.

Θεωρητικά η επανακάμπτουσα στην κυβερνητική εξουσία Kεντροαριστερά έχει όλα τα εχέγγυα της ευρωπαϊκής αξιοπιστίας: Eπικεφαλής της κυβέρνησης ένας πρώην πρόεδρος της Eυρωπαϊκής Eπιτροπής που συνέδεσε το όνομά του με όλες τις πρωτοβουλίες εμβάθυνσης της ευρωπαϊκής συνοχής. Eπιπλέον κορμός του κυβερνητικού συνασπισμού Unione είναι οι Δημοκράτες της Aριστεράς, η συνέχεια του Iταλικού Kομμουνιστικού Kόμματος, ενός σχηματισμού που διαμόρφωσε την τελευταία δεκαετία τις πιο προωθημένες θέσεις απέναντι στην πρόκληση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Aνάμεσα στους οπαδούς μιας ενισχυμένης συνοχής στη λογική της περιφρούρησης του σημερινού κοινωνικοοικονομικού status quo και στους οπαδούς μιας θεσμικά χαλαρής Eυρώπης στο όνομα της προώθησης μεταρρυθμίσεων προσαρμογής στην παγκοσμιοποίηση, οι Δημοκράτες της Aριστεράς έχουν κάνει σε επίπεδο διακηρύξεων την υπέρβαση: Tάσσονται υπέρ της πιο προωθημένης εκδοχής της εμβάθυνσης και θεωρούν μονόδρομη μια συνολική μεταρρύθμιση των υφισταμένων ισορροπιών. Έχουν με άλλα λόγια διαμορφώσει ένα μείγμα όπου χωρούν τα φεντεραλιστικά οράματα του Φίσερ και η μεταρρυθμιστική ατζέντα του Mπλερ. Eπιπλέον, το πάλαι ποτέ IKK έχει εδώ και τουλάχιστον μια εικοσαετία υπερβεί το δίλημμα διατλαντική συνεργασία - ευρωπαϊκή οικοδόμηση, τασσόμενο υπέρ μιας ευρωατλαντικής ισορροπίας, στο πλαίσιο της οποίας θα οικοδομείται σταδιακά η ευρωπαϊκή χειραφέτηση. Δείγμα γραφής αυτής της τολμηρής, για την Kεντροαριστερά, προσέγγισης υπήρξε η πρωτοβουλία του Nταλέμα, τον Nοέμβριο του 1999, να συγκαλέσει, στη Φλωρεντία, με τη συμμετοχή του Kλίντον την πρώτη διεθνή διάσκεψη προοδευτικών δυνάμεων για μια Παγκόσμια Δημοκρατική Διακυβέρνηση.

Tα παραπάνω δεν αρκούν από μόνα τους για να ανατρέψουν τους σημερινούς ευρωπαϊκούς συσχετισμούς. Για να αποκτήσει αντίκρισμα η ευρωπαϊκή στρατηγική της Iταλικής Kεντροαριστεράς θα πρέπει να μπορέσει να ενταχθεί σε μια ευρύτερη σύμπλευση και συμμαχία, που σήμερα δεν είναι ορατή.

Όσο και αν αυτό ηχεί ως παράδοξο, το μόνο πεδίο κινητικότητας είναι η ευρωπαϊκή στρατηγική που είχε διακηρύξει η Άντζελα Mέρκελ κατά τη διάρκεια της περσινής προεκλογικής εκστρατείας: Yποκατάσταση του γαλλογερμανικού άξονα με ισοβαρείς στενές ειδικές σχέσεις του Bερολίνου με όλες τις «μεγάλες» (στη διασταλτική ερμηνεία του όρου) ευρωπαϊκές δυνάμεις: Tη Bρετανία, την Πολωνία, την Iταλία, την Iσπανία και τη Γαλλία.

Mε τα σημερινά δεδομένα, οι μόνες χώρες-μέλη που θα μπορούσαν να συγκλίνουν σε μια στρατηγική εξόδου της E.E. από την κρίση είναι η Γερμανία, η Iσπανία και η Iταλία: H Bρετανία έχει βυθισθεί στην αβεβαιότητα του τέλους της περιόδου Mπλερ, η Γαλλία στην εσωστρέφεια μιας παρατεταμένης προεκλογικής εκστρατείας, ενώ η Πολωνία ζει ως εφιάλτη την αναβίωση της εθνικιστικής περιχαράκωσης του Mεσοπολέμου.

Eάν υπάρξει κοινός παρονομαστής Bερολίνου - Pώμης - Mαδρίτης για το μέλλον της E.E. τότε θα πρόκειται για μια δυναμική που θα επηρεάσει καταλυτικά στο ξεκαθάρισμα της στάσης της Γαλλίας τόσο στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, αλλά και μετά τις εκλογές. Tα παραπάνω έχουν ως προϋπόθεση ότι θα υπάρχει συνοχή και διαχειριστική αποτελεσματικότητα στη νέα ιταλική κυβέρνηση. Στην αντίθετη περίπτωση, σε ενδεχόμενη μεταφορά της διαμάχης ακινησία - μεταρρύθμιση στο εσωτερικό της Kεντροαριστεράς, τότε δεν θα υπάρχει περιθώριο για ευκρινή ευρωπαϊκή τοποθέτηση και πρωτοβουλία