Το «τελευταίο μίλι» για το Κυπριακό

H σημαντικότερη εξέλιξη από την επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο δεν είναι η ανακοίνωση της σύγκλησης μιας νέας πενταμερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό. Είναι η μεθοδολογία που επέλεξε ο Αντόνιο Γκουτέρες για να φτάσουμε σε αυτήν.

Η απόφασή του να μη θέσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και να συνδέσει τη σύγκληση της Διάσκεψης με την ολοκλήρωση της απαραίτητης προετοιμασίας σε επίπεδο ουσίας, μεθοδολογίας και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης δείχνει ότι ο ΟΗΕ δεν προτίθεται να επαναλάβει τα λάθη του παρελθόντος. Ο Γκουτέρες δεν θέλει μια ακόμη συνάντηση υψηλού επιπέδου χωρίς αποτέλεσμα. Θέλει μια διαδικασία που θα έχει πραγματικές πιθανότητες να οδηγήσει σε συμφωνία. Το ερώτημα είναι αν οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να κάνουν όσα απαιτούνται για να διανύσουν, όπως ανέφερε ο ίδιος, το «τελευταίο μίλι» προς τη λύση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται μια πιο λειτουργική σχέση με την Τουρκία σε ζητήματα ασφάλειας, άμυνας, ενέργειας και μεταφορών, ενώ η Τουρκία έχει ισχυρά κίνητρα για ουσιαστική αναβάθμιση των σχέσεων με την Ευρώπη. Παράλληλα, η απεξάρτηση της Ευρώπης από ρωσικές ενεργειακές ροές καθιστά την Ανατολική Μεσόγειο ακόμη σημαντικότερη για το μέλλον της περιοχής. Σε αυτό το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, το Κυπριακό δεν αποτελεί μόνο ιστορική εκκρεμότητα. Αποτελεί κρίσιμο παράγοντα περιφερειακής σταθερότητας και συνεργασίας.

Η νέα συγκυρία δημιουργεί πραγματικό παράθυρο ευκαιρίας. Από μόνη της, όμως, δεν αρκεί. Η μη-λύση δεν συνιστά διατήρηση του σημερινού status quo. Ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της παγίωσης της διχοτόμησης και της δημιουργίας νέων πραγματικοτήτων επί του εδάφους. Η σημερινή ευκαιρία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, ούτε ανεξάντλητη. Το ζητούμενο είναι αν οι δύο πλευρές είναι έτοιμες να κάνουν τους αμοιβαίους συμβιβασμούς. Το «τελευταίο μίλι» δεν είναι διπλωματικό. Είναι πρωτίστως πολιτικό.

Η επιτυχία θα κριθεί, από το αν οι δύο Κοινότητες και οι εμπλεκόμενες πλευρές εγκαταλείψουν τις μαξιμαλιστικές προσεγγίσεις και επιδείξουν τον αναγκαίο πολιτικό ρεαλισμό. Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, το πρόβλημα δεν είναι η απουσία διεθνούς πρωτοβουλίας. Είναι η πολιτική βούληση να οδηγηθεί αυτή η πρωτοβουλία σε μια βιώσιμη και λειτουργική λύση.